'De vrouw beslist', 2006

Leeftijdscategorie: 14-18 jaar (klas 3 en bovenbouw)
Onderwijsniveau: HAVO/VWO
Toepassing: deels klassikaal, deels individueel of in tweetallen
Gericht op: kennis, vaardigheden
Te gebruiken bij de vakken: geschiedenis

Educatieve waarde: ☺☺☺
Amusementswaarde: ☺☺☺
Gebruiksvriendelijkheid: ☺☺

Beschrijving

‘De Vrouw Beslist’ is een lespakket over de Tweede Feministische Golf van Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis (voormalig IIAV). Het pakket bestaat uit drie onderdelen: een online ganzenbordspel, een verdiepingsonderdeel met opdrachten en een boek voor de docent.

Ganzenbord

Aan de hand van een online ganzenbordspel maken leerlingen een reis door het leven dat vrouwen veertig jaar geleden leidden, en zien zij zich door middel van kennisvragen en stellingen geconfronteerd met de vragen en keuzes van toen en nu. Het ganzenbord is oorspronkelijk in 1970 ontwikkeld als onderdeel van de nationale actie 'Op de vrouw af', die vrouwen bewust wilde maken van hun beperkte maatschappelijke mogelijkheden. In korte videoboodschappen geven een jongere geschiedenisdocente en een professor die in de jaren zeventig bij de vrouwenbeweging betrokken was toelichting op de antwoorden.

De link naar het spel ontbreekt waar je hem zou verwachten: onder het kopje ‘ganzenbord’. Om leerlingen het spel serieus te laten spelen is een goede inleiding door de docent nodig. Het gevaar bestaat dat leerlingen alleen gericht zijn op punten scoren en niet op de inhoud. Het spel is mooi vormgegeven, maar het is aanvankelijk even puzzelen hoe het allemaal in zijn werk gaat (dobbelsteen gooien, pion verzetten en scrollen over afbeeldingen). Spelers blijven vaak eindeloos lang rond de finish hangen. De begeleidende cartoon, een vrouw met blote borsten, okselhaar en een brandende bh - ook als poster bijgeleverd bij bestelling van het boek – kan bij leerlingen tot enige hilariteit leiden. Om de videofragmenten te kunnen volgen is per leerling een koptelefoon benodigd.

Verdiepingsonderdeel

Naast het spel is er een verdiepingsonderdeel, waarin leerlingen zich door middel van bronnen (historische foto’s, pamfletten en teksten) verdiepen in de verschillende vrouwenbewegingen: de Eerste Feministische Golf, Dolle Mina, Man-Vrouw-Maatschappij en Wij Vrouwen Eisen.

De opdrachten bestaan uit vier pdf-bestanden van 12 tot 16 pagina’s, waarbij veel heen en weer moet worden gescrold. Omdat er geen plek is om antwoorden in te vullen, moeten leerlingen voortdurend switchen van PDF naar Word. Uitgeprint in zwart/wit veranderen de opdrachten in onaantrekkelijke grijze lappen. De meeste opdrachten zijn vrij complex en tijdrovend: maak daarom als docent een selectie.

Docentenboek

Docenten kunnen kosteloos het bijbehorende boek ‘De Vrouw Beslist’ van Vilan van de Loo (2005) aanvragen, waarin een compleet historisch overzicht wordt geboden van de omvang en invloed van de Tweede Feministische Golf in Nederland. Het boek is een compacte bundeling van waardevolle bronnen en afbeeldingen, en ontsluit materiaal dat voorheen nauwelijks te vinden was. De docent moet zelf een vertaalslag maken naar leerlingen toe.

Aansluiting bij onderwijsnormen

Een groot gemis van het lespakket is dat er te weinig een link wordt gelegd naar de huidige maatschappij, wat het voor leerlingen levendiger en boeiender zou maken. Het pakket lijkt meer een uitgave van oud-activistes die nostalgisch terugblikken op succesvolle acties, dan dat het bijdraagt aan het vergroten van het historisch begrip. Onduidelijk blijft waar de verschillende bewegingen uit voortkwamen: deze worden niet in een context geplaatst van ontkerkelijking, de seksuele revolutie en toename van de welvaart. De docent kan dit oplossen door het algemene kader met behulp van het reguliere geschiedenislesboek te behandelen. Zodra hierin de vrouwenbeweging aan de orde komt kan de docent overstappen op het lespakket.

De docent kan aanvullende vragen stellen die een brug slaan tussen het verleden, het heden en de toekomst. Wat hebben de feministische golven bereikt en waarin zijn deze nog niet geslaagd? Wat zou er nu volgens de leerlingen nog moeten veranderen? Waar zou een eventuele Derde Golf zich op kunnen richten? Pas door het stellen van deze vragen begon voor de leerlingen in het onderwijspanel het onderwerp meer te leven, en zagen ze in dat emancipatiestrijd niet slechts iets van vroeger is, maar ook nu nog relevant is.

Voor leerlingen VMBO-t maakt de geschiedenis van de 20ste eeuw – inclusief de golven - de komende jaren deel uit van het eindexamen. Het is dan ook een gemiste kans dat er geen opdrachten voor het VMBO zijn verschenen. Een VMBO-docent uit het panel heeft zelf enkele bronnenopdrachten omgevormd naar het niveau van zijn leerlingen: het pakket biedt onder meer goede oefenstof om leerlingen met bronnen te laten omgaan.

Conclusie

Het pakket, en met name het boek, is zeer waardevol omdat het in een niche springt: een dergelijk omvangrijk en compleet historisch overzicht van de vrouwenstrijd in Nederland is nog niet eerder verschenen. Het succes van het materiaal staat of valt echter met de manier waarop de docent de informatie in het boek op een aansprekende manier weet te vertalen naar de leerlingen toe. Het ganzenbord is mooi vormgegeven, maar zal niet bij alle leerlingen aanslaan. Een klassikale inleiding op het thema is aan te bevelen voordat leerlingen aan het werk worden gezet met het spel en de bronnenopdrachten.

Het spel en de opdrachten zijn toegankelijk via www.devrouwbeslist.nl. Via die site kan ook het boek kosteloos worden aangevraagd.