'Artikel 1 van de Grondwet', 2006

Leeftijdscategorie: 14-18 (klas 3 en hoger)
Onderwijsniveau: VMBO, HAVO, VWO, lerarenopleidingen
Toepassing: klassikaal en individueel
Gericht op: kennis, houding
Te gebruiken bij de vakken: maatschappijleer (en volgens de makers tevens bij geschiedenis en Nederlands)

Educatieve waarde: ☺☺☺☺
Amusementswaarde: ☺☺☺
Gebruiksvriendelijkheid:☺

Beschrijving

'Artikel 1' is een educatief internetprogramma over het eerste artikel van de Grondwet, met een multimediaal karakter (tekst, foto's, video- en geluidsfragmenten). In het programma staan acht waargebeurde zaken met betrekking tot (vermeende) ongelijke behandeling en discriminatie centraal. Het betreft vier zaken waarover een rechter geoordeeld heeft, en vier zaken die behandeld zijn door de Commissie Gelijke Behandeling.

Het programma is vergelijkbaar met de website www.zestienmiljoenrechters.nl. Leerlingen krijgen over een bepaalde zaak steeds kleine brokjes achtergrondinformatie aangeboden, en worden telkens opnieuw gevraagd op basis van de nieuwe feiten hun mening te geven. Tenslotte krijgen zij te horen wat het oordeel van de rechter of de CGB was, en vergelijken zij dit met hun eigen eindoordeel. Moeilijke begrippen worden uitgelegd wanneer een leerling er met de muis op gaat staan of er op klikt. Via het forum kunnen leerlingen met andere gebruikers binnen de school discussiëren. Docenten kunnen de vorderingen van hun leerlingen, via het beheergedeelte van de site, op hun computer volgen.

Het programma wil ertoe bijdragen dat leerlingen een gefundeerde mening leren vormen, waarin zij feiten, achtergrondinformatie en argumenten van deskundigen meewegen. Tegelijkertijd biedt het programma inzicht in wetgeving en jurisprudentie op het gebied van gelijke behandeling en discriminatie.

Inhoudelijk

De acht zaken betreffen onder meer een Turkse jongen die niet werd toegelaten tot een café, een werkneemster die van haar baas geen hoofddoek mocht gaan dragen en Poolse slaplukkers die werden ontslagen nadat ze zijn gaan staken. Met name de case over de ‘te oude’ vakkenvulster is voor leerlingen herkenbaar. De acht zaken worden geïllustreerd met fragmenten uit kranten en tijdschriften en uit actualiteitenprogramma’s. De filmpjes zijn over het algemeen aansprekend en krachtig.

De teksten zijn over het algemeen goed behapbaar voor leerlingen, al is het soms storend dat zinnen doorlopen op volgende pagina’s. Aan het einde van een case wordt gelinkt naar de originele uitspraken van de rechter of de commissie. Deze juridische teksten zijn alleen op hogere onderwijsniveaus te behappen. De slottekst van Hans Dijkstal werd door de leerlingen in het panel interessant en aansprekend bevonden.

Bij de keuze van de zaken zijn de verschillende discriminatiegronden helaas niet evenredig vertegenwoordigd. Zo ontbreken de belangrijke gronden seksuele oriëntatie en handicap/chronische ziekte, maar zijn er twee zaken opgenomen over hoofddoeken.

Gebruikersgemak

De docenten en leerlingen uit het panel werden in eerste instantie afgeschrikt door de omslachtige inlogprocedure en konden niet meteen uit de voeten met het programma. Begrepen zij eenmaal hoe het programma in elkaar zat, dan groeide het enthousiasme.

Na het afsluiten van een abonnement ontvangt de docent inlogcodes, een aparte code voor de docent en voor de leerlingen. Leerlingen kunnen vervolgens een gebruikersnaam aanmaken. Om uiteindelijk op de startpagina van het programma te belanden moeten veel stappen gezet worden. Zonder begeleiding van een docent raakt een leerling hier al snel de weg bij kwijt. De inlogcode moet opnieuw ingevoerd worden wanneer een leerling van het forum gebruik wil maken.

Op sommige beeldschermen zijn niet alle teksten leesbaar. Teksten lopen door elkaar, vallen buiten het scherm, of worden overlapt door foto’s of balken. In de case over de Poolse arbeiders komt een filmpje voor met ondertiteling, die vanwege het kleine formaat niet te lezen is.

Begeleiding docent

De docentenhandleiding nodigt niet uit om met het programma te gaan werken. Het is een gemis dat een korte beschrijving van de acht cases ontbreekt. Ook staat nergens vermeld dat voor elke leerling een koptelefoon benodigd is. Het is jammer dat er geen suggesties aan de hand worden gedaan voor aanvullende werkvormen, zoals een klassikale discussie. Docenten dienen van tevoren goed na te denken welk doel ze willen bereiken en hoe ze het lespakket willen inzetten: gaat het hen erom een discussie op gang te brengen of dat leerlingen kennis verwerven over antidiscriminatiewetgeving?

Het is aan te raden dat docenten zelf van tevoren de site goed doorlopen, zodat zij in staat zijn de leerlingen te begeleiden. In de handleiding staat vermeld dat het programma zelfsturend is en dat docenten geen instructies hoeven te geven. Naar oordeel van het panel is het programma echter te gecompliceerd om leerlingen direct zelfstandig aan het werk te zetten. De docent zou met een beamer de site klassikaal kunnen doorlopen om te laten zien hoe deze werkt. Het is ook mogelijk om het hele programma klassikaal in plaats van individueel in te zetten, zodat er direct groepsdiscussies kunnen ontstaan.

Naast het geven van de eigen mening door ‘ja’, ‘nee’ of ‘weet niet’ aan te klikken heeft iedere leerling de beschikking over een digitaal kladblokje om zijn of haar mening onder woorden te brengen. Om ervoor te zorgen dat leerlingen de kladblokjes serieus invullen is het aan te bevelen dat de docent dit goed stuurt, en dat er eventueel een consequentie (bijvoorbeeld een cijfer) aan wordt verbonden. Ook zouden de kladblokjes door leerlingen gebruikt kunnen worden om een klassendiscussie voor te bereiden.

Conclusie

Het achterliggende idee van het lespakket is zeker inspirerend. In Nederland zijn we over het algemeen geneigd om klakkeloos in te stemmen met het oordeel van een rechter. Door dit programma worden leerlingen uitgedaagd om na te denken over hun eigen mening, en te kijken of hun gezichtspunt verandert naarmate ze meer informatie aangereikt krijgen. Wijkt hun eindoordeel af van dat van de rechter of de commissie?

De veelvoud aan technische en multimediale snufjes die in het programma zijn ingebouwd doet soms af aan de gebruiksvriendelijkheid ervan. Docenten die met het programma willen gaan werken doen er goed aan het van tevoren goed te bestuderen en voor te bereiden, omdat de docentenhandleiding alleen niet genoeg houvast biedt.

Een demo van het programma is te bekijken via www.stichtingkleurrijkleren.nl. Via de site kan een abonnement worden afgesloten om 1 of 6 maanden toegang tot het programma te hebben.