Sociale dienst mag niet uitsluitend afgaan op afkomst

De uitspraak van de rechtbank Haarlem (zaaknrs. AWB 05-2090 en AWB 05-2093) werd gedaan in een zaak die door een Nederlander van Somalische afkomst aangespannen was. Het betrof een man die van de Haarlemse sociale dienst een bijstandsuitkering ontving. Op straat bij zijn woning werd hij aangesproken door twee rapporteurs van de sectie fraudebestrijding, die hem ervan verdachten ten onrechte een uitkering te ontvangen.

Het gemeentelijk beleid om gericht fraudeonderzoek uit te voeren onder mensen van Somalische afkomst werd gebaseerd op een brief van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid uit 2002. In die brief werd gesignaleerd dat mensen van Somalische afkomst regelmatig een bijstandsuitkering ontvingen, terwijl zij zich feitelijk in het Verenigd Koninkrijk hadden gevestigd. In de brief wordt aangegeven hoe de te onderzoeken groep zichtbaar gemaakt kan worden in de gemeentelijke administratie.

In 2006 heeft de CGB in een oordeel al aangegeven dat deze handelwijze van de Haarlemse sociale dienst in strijd is met de Algemene wet gelijke behandeling (CGB-oordeel 2006-257, zie www.cgb.nl ). De zaak was aanhangig gemaakt door Antidiscriminatiebureau Kennemerland, lid van Art.1. De CGB overwoog daarbij: "Dit is direct onderscheid op grond van ras en daarom verboden. Tot 2004 was er sprake van een jaarlijks controlegesprek met alle bijstandsgerechtigden. Verweerster had deze praktijk kunnen voortzetten, toegespitst op postadressen of adressen die opvallend veelvuldig worden gebruikt."

Art.1 schaart zich achter de uitspraak van de rechtbank Haarlem. Hoewel bestrijding van fraude in het belang van iedereen is, kan het niet zo zijn dat een specifieke groep uitsluitend wegens haar afkomst of geboorteland aan specifieke, soms vergaande controlemaatregelen wordt blootgesteld.