Woordenboek 'Wat bedoelen we eigenlijk?' - Zadkine Welzijn, Sport en Bewegen i.s.m. LBR, 2006

Algemeen

'Wat bedoelen we eigenlijk?' is een woordenboek met termen en begrippen in de Nederlandse taal over de multiculturele samenleving. Het boek is samengesteld door Judith de Beer, docente op het Zadkine College in Rotterdam en sectorcontactpersoon intercultureel onderwijs voor de BVE-sector.
Het boek bestaat uit een ringband met 84 bladzijden en is voor € 10,- te bestellen bij Art.1.

Beoordeling van het onderwijspanel

'Wat bedoelen we eigenlijk?' is aantrekkelijk vormgegeven, de ringband zorgt ervoor dat je het boek makkelijk open neer kan leggen en bij de hand kan houden. De bladzijden met de lemma's zijn overzichtelijk, het zoeken had eventueel nog vergemakkelijkt kunnen worden met letters in de zijlijn of aan de bovenkant. Maar eigenlijk is het zonde om het boek alleen maar te gebruiken om woorden op te zoeken, het laat zich net zo goed lezen als een inleiding in de bijzonderheden (en gevoeligheden) van de Nederlandse multiculturele samenleving. De cartoons zorgen daarbij voor de nodige verstrooiing.

Het boek verdient een vaste plek in het klaslokaal, naast het 'gewone' woordenboek. Zo komt het regelmatig voor dat leerlingen vragen naar de betekenis van woorden als 'allochtoon'. Met dit boek in de klas kan een leerling zelf op onderzoek uit gaan. Ook kan het boek gebruikt worden om de leerlingen zelf bijvoorbeeld een krantenartikel te laten analyseren. De beschrijvingen zijn kort en helder, de toelichting die erop volgt helpt om de eigen gedachten over bepaalde kwesties aan te scherpen. Dit kan een goede ingang zijn voor een gesprek in de klas. Ook bevat het boek veel feiten en cijfers uit de praktijk, die in de les gebruikt kunnen worden. Zo werken de cijfers met betrekking tot migratie sterk relativerend en worden er tussen de regels door veel vooroordelen weerlegd.

Bij het samenstellen van een woordenboek ontkomt men niet aan het maken van keuzes. Ook hier is dit het geval. De achtergrond van de auteur als specialist op het gebied van intercultureel onderwijs laat zich hierin kennen. Juist die begrippen worden aangestipt die een belangrijke rol spelen bij het interculturaliseren. Dit geeft het boek een duidelijke kleur, echter zonder dat dit storend is.

Docenten in het voortgezet onderwijs zullen verschillen opmerken tussen de begrippen zoals die in het woordenboek gedefinieerd worden en de manier waarop deze begrippen in de meeste lesmethodes worden omschreven. Een voorbeeld hiervan is het woord 'separatie'. Leerlingen leren bij aardrijkskunde dat separatie betekent dat bepaalde bevolkingsgroepen met opzet van de samenleving worden afgezonderd, dit in tegenstelling tot segregatie, dat het onbedoelde gevolg is van ruimtelijke en sociaal-economische processen. Dit soort verschillen kan het lastig maken om leerlingen zelfstandig met het woordenboek te laten werken. Hier staat tegenover dat het boek de docent kan helpen om bepaalde begrippen op een goede manier uit te leggen in de klas. Alhoewel sommige beschrijvingen nog vrij pittig zijn voor leerlingen, zou men afbreuk aan het boek doen als dit verder versimplificeerd zou worden.

Conclusie

Het is verrassend hoe een simpel idee als het samenstellen van een intercultureel woordenboek zoveel meerwaarde kan hebben ten opzichte van alles wat er al geschreven en ontwikkeld is ten behoeve van het intercultureel onderwijs. Met een online versie zouden nog meer docenten en leerlingen bereikt kunnen worden. Ook zou het boek een vervolg kunnen krijgen á la Wikipedia, waarbij bepaalde begrippen op interactieve wijze verder aangescherpt kunnen worden. Kortom, het boek smaakt naar meer, en dat komt niet alleen door de asperges op het voorblad.

Over het onderwijspanel

Het onderwijspanel ondersteunt Art.1 bij het beoordelen van onderwijs- en voorlichtingsmateriaal op het terrein van discriminatie- en racismebestrijding en interculturalisatie. In het panel zitten docenten, leerlingen en inhoudelijk deskundigen. Zij voorzien het materiaal van commentaar voor potentiële gebruikers in het voortgezet onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs.