Lespakket 'De erfenis van slavernij', 2003

Algemeen

‘De erfenis van slavernij’ is een onderwijsprogramma behorende bij de gelijknamige tentoonstelling die in 2004 te zien was in het Wereldmuseum te Rotterdam. Het pakket is in 2003 ontwikkeld en uitgegeven door Wereldmuseum Rotterdam. Het bestaat uit een klapper met een docentenhandleiding, een kennistest, werkbladen en antwoordbladen voor de leerlingen, een tekstboek, een kijkwijzer en een video van 40 minuten met een introductiefilmpje en een impressie van de tentoonstelling. Er wordt niet aangegeven voor welke leeftijdsgroep het materiaal geschikt is.

Beoordeling van het onderwijspanel

De kennistest en de werkbladen zijn gemakkelijk te gebruiken en bieden een goede introductie op het onderwerp. De zogenaamde ‘driehoekshandel’ tussen West-Afrika, het Caraïbisch gebied en West-Europa die in de 16e eeuw op gang kwam wordt duidelijk uiteengezet. Leerlingen krijgen vervolgens een indringend beeld voorgeschoteld van de levensomstandigheden van de slaven in het Caraïbisch gebied tussen de 16e en 19e eeuw. De teksten zijn goed leesbaar voor leerlingen uit de onderbouw van het VO en de illustraties werken verhelderend.

Het is jammer dat de video een duidelijke inleiding en opbouw mist. De losse beelden en verhalen maken indruk op de leerlingen, er wordt bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan de manieren van straffen op de plantages, maar de video als geheel duurt te lang en het niveau waarop verteld wordt is te hoog, zeker in vergelijking met de werkbladen. Het is aan te bevelen om eerst met de kennistest en de werkbladen aan de gang te gaan en vervolgens (een gedeelte van) de video te bekijken.

Het is interessant en nuttig om de geschiedenis van de slavernij in een bredere context te plaatsen. Denk hierbij aan verschillen tussen slavernij op de eilanden en op het vasteland, de levensomstandigheden van de arbeiders in Europa in dezelfde tijd, de gevolgen van de afschaffing van de slavernij voor de verhoudingen tussen de verschillende koloniale machten en slavernij in verschillende historische tijdperken (van de Romeinen tot het heden). Maar ook is het van belang stil te staan bij de manier waarop de slavernij haar sporen heeft nagelaten in de hedendaagse beeldvorming en hoe hier bijvoorbeeld in de rapmuziek naar verwezen wordt. Ook over de situatie aan boord van de schepen die van Afrika naar het Caraïbisch gebied voeren valt nog veel meer te vertellen.

De hiaten in het materiaal hangen gedeeltelijk samen met het stadium waarin het historisch onderzoek naar het slavernijverleden zich nog bevindt, op dit moment wordt er nog veel onderzocht en ontdekt. Uit de verantwoording blijkt dat niet alle deskundigen op dit terrein geraadpleegd zijn. Het materiaal zou dus nog vele aanvullingen kunnen gebruiken, de bronnenlijsten in de klapper bieden hiervoor een eerste aanzet.

Conclusie

Het materiaal is zeer geschikt om het onderwerp slavernij op een heldere en evenwichtige manier te behandelen in de onderbouw van het VO. Eventueel kan de docent zelf voor aanvullende informatie zorgen. De werkbladen en opdrachten zijn zeer goed bruikbaar, door de video van te voren te bekijken kan de docent bepalen welke gedeeltes in de klas vertoond kunnen worden.

Het pakket is te leen in de Art.1-mediatheek, code 751.03.03.

Over het onderwijspanel

Het onderwijspanel ondersteunt Art.1 bij het beoordelen van onderwijs- en voorlichtingsmateriaal op het terrein van discriminatie- en racismebestrijding en interculturalisatie. In het panel zitten docenten, leerlingen en inhoudelijk deskundigen. Zij voorzien het materiaal van commentaar voor potentiële gebruikers in het voortgezet onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs.