Tweede Kamer vindt plannen inburgering discriminerend

De discriminatie waarover de Kamer nu valt, komt voort uit de ongelijke behandeling die geboren Nederlanders en genaturaliseerde Nederlanders zouden ondergaan. Nederlanders die van oorsprong afkomstig zijn uit andere landen krijgen een plicht tot inburgeren opgelegd. Als zij de toets niet halen staat daar een boete op. Nederlanders van geboorte hebben geen inburgerplicht en lopen dan ook geen risico op sancties.

De bezwaren tegen deze vorm van discriminatie zijn al bij eerdere voorstellen voor de inburgeringswet naar voren gebracht, ook door het LBR (nu Art.1; zie link hieronder). Het juridische probleem vloeit voort uit internationale verdragen die Nederland heeft geratificeerd. Het gaat daarbij om het VN Verdrag tegen rassendiscriminatie, het VN Verdrag voor burgerlijke en politieke rechten en het Europees verdrag voor de rechten van de mens.

Op grond van het VN Verdrag tegen rassendiscriminatie mag Nederland geen rassendiscriminatie toepassen met betrekking tot personen, groepen personen of instellingen. Het verdrag laat tijdelijke vormen van positieve discriminatie toe, met als doel een aantoonbare achterstand in te halen. Het bevat echter geen bepaling die rechtvaardiging van andere vormen van onderscheid naar ras of etnische herkomst toelaat.

Het VN verdrag voor burgerlijke en politieke rechten en het Europees verdrag voor de rechten van de mens kennen eveneens non-discriminatiebepalingen, die “race, colour, (…) national origin, (…) and birth” als verboden criteria noemen. Hoewel de regering in het wetsvoorstel aangeeft dat er goede en dringende redenen zijn om deze discriminatie te aanvaarden, valt te voorspellen dat rechters daar anders tegen aan kijken. Onlangs heeft de Europese mensenrechtenhof in Straatsburg nog bepaald dat “no difference in treatment which is based exclusively or to a decisive extent on a person’s ethnic origin is capable of being objectively justified in a contemporary democratic society built on the principles of pluralism and respect for different cultures.” (arrest Timishev t. Rusland van 13 december 2005 par. 58). Aan de rechtvaardiging van dergelijke discriminatie stelt het Straatsburgse Hof zware eisen, en kijkt daarbij onder meer dat het doel van het wetsvoorstel rechtmatig is en dat de gekozen middelen noodzakelijk en passend zijn. Dat inburgering een legitiem doel is, staat in het algemeen niet ter discussie, maar de noodzakelijkheid en de proportionaliteit van de inburgeringsmaatregelen zouden onomstotelijk dienen te blijken Zoals onder andere de Raad van State in zijn advies aan de minister heeft geconstateerd, ontbreekt echter een serieuze afweging van de voor- en nadelen van de voorgestelde middelen in vergelijking met mogelijke andere middelen om de beoogde inburgering te bereiken.

Het LBR pleit voor aanpassing van de wet inburgering, met als doel om discriminatie op grond van etnische afkomst uit de voorstellen te verwijderen.