Work2Bdone: ontmoeting tussen allochtone jeugd en bedrijfsleven

"Ze sturen me meteen naar de maan", rapt artiest Ismality bij de aftrap van de Work2Bdone-bijeenkomst. ‘Ze’ zijn de werkgevers, ‘me’ staat voor de allochtone jeugd. In het Haagse Nutshuis zijn deze twee werelden samengekomen met als doel dit niet de laatste keer te laten zijn. Uit de enquête van Work2Bdone blijkt namelijk dat de twee partijen elkaar lang niet altijd weten te vinden op de arbeidsmarkt. Deze ‘mismatch’ en discriminatie op de arbeidsmarkt zijn mogelijke oorzaken van de relatief hoge werkloosheid onder jeugd van niet-Nederlandse komaf.

Ervaringen

In het onderzoek en tijdens de bijeenkomst vertellen jongeren over hun vaak schokkende ervaringen tijdens hun zoektocht naar een stage of baan. Velen hebben het idee gediscrimineerd te zijn. Ondermeer doordat ze tijdens het sollicitatiegesprek vragen gesteld krijgen die irrelevant zijn voor de functie. Zo zeggen meerdere moslimjongeren gevraagd te zijn naar hun mening over terrorisme, 11 september en Mohammed B. Anderen denken niet aangenomen te zijn vanwege hun hoofddoek of buitenlandse naam. Een Kaapverdiaans meisje voerde een praktijktest uit toen zij solliciteerde bij de gemeente. Onder een Hollandse achternaam werd ze uitgenodigd voor een gesprek, onder haar echte achternaam liet de gemeente haar weten dat de functie niet aansluit op haar studie en werkervaring.
Of er in elk van de beschreven ervaringen werkelijk sprake is van discriminatie zoals dat in de wet is omschreven is niet zomaar te zeggen, maar dat was ook niet de opzet van het onderzoek. “Dát er in Nederland jongeren zijn die zich gediscrimineerd voelen, is op zich al een onwenselijke situatie”, licht onderzoeker en projectleider Marije Braakman toe als zij de resultaten presenteert. “Miscommunicatie en wederzijds onbegrip tussen jongeren en het bedrijfsleven zijn net zo goed zaken die we moeten bestrijden.”

Positieve discriminatie

Beide partijen zijn het er roerend mee eens dat miscommunicatie en wederzijds onbegrip bestreden moeten worden. Maar tijdens de bijeenkomst blijken de ideeën over de wijze waaróp soms lijnrecht tegenover elkaar te staan. Bedrijven als de NS en de Hema presenteren vol trots hun personeelsbeleid gericht op werving van allochtonen, maar er zijn ook jongeren die aangeven juist níet beoordeeld te willen worden op hun afkomst maar op hun kwaliteiten.
Volgens Marilyn Haimé, directeur van de Directie Coördinatie en Integratie Minderheden (DCIM) van het Ministerie van Justitie, hamert ook minister Verdonk er bij werkgevers op vreemd klinkende namen niet onderop, maar bovenop de stapel te leggen. “Ik wil niet gediscrimineerd worden, ook niet positief”, reageert een jongen van Turkse afkomst op de positief bedoelde steun uit Den Haag.

Vooroordelen

De wens van de jongen blijkt makkelijker uitgesproken dan vervuld. Vooroordelen bij werkgevers zitten vaak een eerlijke beoordeling in de weg. In de enquête hebben respondenten orenklapperende voorbeelden gegeven van reacties tijdens de sollicitatieprocedure. Zo werden twee moslima’s de deur gewezen omdat het dragen van een hoofddoek het gehoor zou belemmeren. Een Marokkaans-Nederlands meisje kreeg te horen dat ze vatbaar zou zijn voor radicalisering.
Door bestaande vooroordelen kunnen allochtonen zich bovendien geen misstap meer veroorloven. “Als een allochtoon een taalfout maakt in zijn sollicitatiebrief, beheerst hij de taal niet. Maakt een autochtoon dezelfde fout, dan is hij gewoon slordig”, meent een jonge vrouw tijdens het debat.

Strijdbaar

Opvallend in zowel het onderzoek als tijdens de samenkomst is de buitengewoon positieve instelling van de jongeren. Velen leggen zich niet neer bij de vooroordelen en vechten zich zelf uit het verdomhoekje. “Nooit opgeven”, “Neem zelf de verantwoordelijkheid”, en “Elke zwakte moet jou sterker maken”, luiden enkele strijdbare tips van jongeren voor hun allochtone leeftijdsgenoten. “Bovendien moet je niet meteen denken aan discriminatie als je een baan niet krijgt”, veroordeelt een Marokkaanse jongeman de slachtofferrol.
Het bewijzen van het tegendeel zien de jongeren als de enige manier om stigma’s te verbreken. Hoe je dát doet? De aanwezige jeugd is unaniem over het antwoord: netwerken, netwerken, netwerken. Want, zoals jongeren in de enquête beschrijven: “Onbekend maakt onbemind, zorg ervoor dat men jou kent.” Maar ook het bedrijfsleven heeft hierin een belangrijke taak. “Praat niet alleen óver de jongeren, maar vooral mét de jongeren”, speecht LBR-directeur Hubert Fermina.

De bijeenkomst is zo goed als voorbij. Terwijl enkele jongeren luisteren naar de slotklanken van R&B-groep Riff G, wisselen werkgevers visitekaartjes uit met elkaar. Maar wordt er ook genetwerkt tussen werkgevers en de allochtone jongeren of trekt iedereen zich weer terug in zijn eigen wereld?
Een paar dagen later komen er enkele enthousiaste mailtjes binnen bij het LBR. De avond heeft ook de functie gehad van een netwerkbijeenkomst; een eerste stap op weg naar een hernieuwde kennismaking. Uit de avond is gebleken dat allochtonen zich eerst in de etalage moeten zetten voordat ze door werkgevers als gelijken worden gezien. Maar dan moeten deze broodheren wel de moeite doen om er langs te lopen. Er is nog een hoop ‘Work2Bdone’.

Onderzoeksverslag

Download het onderzoeksverslag Nederlands, jong én allochtoon… op zoek naar een baan of stage. Ervaringen - Obstakels - Strategieen. Verslag van onderzoeksproject Work2Bdone.