'Slachtoffers van discriminatie op het werk onvoldoende beschermd'

Dát discriminatie van allochtonen op de werkplek voorkomt, is allang geen geheim meer. Het verkennende onderzoek 'Gediscrimineerd op de werkvloer en dan…?' ontsluiert nu ook de gevolgen ervan voor de slachtoffers. Nadat zij vaak langdurig door leidinggevenden en collega's zijn gepest of geïntimideerd vanwege hun afkomst, blijkt dat klagen de situatie op het werk niet rooskleuriger maakt.
Integendeel. De meeste respondenten in het onderzoek zijn hun baan kwijtgeraakt en kampen met psychische en financiële problemen. Daders bleven ongestraft. Overheid, werkgevers, vakbonden, antidiscriminatiebureaus (ADB's) en de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) bleken niet in staat hier een vuist tegen te maken.

Hekelpunt
"Met dit onderzoek willen we de discussie in Nederland op gang brengen over het adequaat toepassen van de antidiscriminatiewetgeving", vertelt LBR-beleidsadviseur Sigrun Scheve tijdens de presentatie van het rapport. "Alle betrokken partijen moeten zich ervan bewust worden dat niet alleen de klager een probleem heeft, maar iederéén."
Ook het aanwezige kamerlid Fatma Koser-Kaya (D66) vindt het niet handhaven van bestaande regels het grootste hekelpunt. "Maar wat tussen de oren zit, kun je niet zomaar veranderen." Zij roept daarom op tot het formuleren van concrete doelen. "Organisaties, ook overheden en instanties, zijn vaak ‘witte’ bolwerken. Diversiteit moeten we daar bevorderen."

Structurele aanpak
In het onderzoeksrapport worden ook aanbevelingen ten aanzien van een betere bescherming van klagers. Zo zouden werkgevers en vakbonden voorvallen van discriminatie niet langer moeten afdoen als incidenten of arbeidsconflicten. Discriminatie moet structureel aangepakt worden, bijvoorbeeld door harde afspraken hierover vast te leggen in de CAO's.
Ook de overheid mag zich niet verschuilen. De onderzoekers hopen op uitbreiding van de bevoegdheden van de Arbeidsinspectie op het terrein van discriminatie en een officiële klachtenafhandeling. Dat laatste beaamt Koser-Kaya: "Het Openbaar Ministerie zou uitspraken van de CGB moeten kunnen overnemen."

Naast het D66-kamerlid, beloven ook de Rotterdamse gemeenteraadsleden Anneke Verwijs (GroenLinks) en Peggy Wijntuin (PvdA) zich in te gaan zetten tegen discriminatie op het werk. "Een belangrijke rol is weggelegd voor lokale politici, omdat zij toezicht kunnen houden op bedrijven in de regio", reageert Scheve op de steun.
Zowel de CGB als de vakbond FNV Bondgenoten gaan zich specifiek richten op een discriminatievrije werkplek bij organisaties. "We willen met het LBR en EARN om de tafel om, ondanks het warme weer vandaag, een sneeuwbal aan het rollen te krijgen", aldus Anne-Marie Snels, projectmanager Diversiteit van FNV Bondgenoten.

Slachtofferrol
Voor het onderzoek zijn 24 gediscrimineerde werknemers diepgaand geïnterviewd. Tot hun grote radeloosheid doorliepen zij alle mogelijke kanalen om iets gedaan te krijgen tegen de daders. Slechts nóg meer ellende viel hen ten deel.
"Choquerend", noemt Scheve de verhalen van de ondervraagden. Arja Kruis, van de Landelijke Vereniging van ADB's (LVADB), spreekt zelfs van 'misselijkmakende voorvallen'. "Het vergt veel kracht en durf om de traumatische ervaringen te herbeleven", zegt EARN-coördinator Kenneth Cuvalay in een speciaal dankwoord aan de respondenten.

Wat in ieder geval níet de bedoeling is van de onderzoeksresultaten, is dat slachtoffers gaan denken dat klagen over discriminatie geen zin heeft. Zonder klacht, helemaal geen afhandeling. Bovendien zullen betrokken partijen zich dan nooit aangesproken kúnnen voelen om antidiscriminatiebeleid te verbeteren. Cuvalay: "Werknemers moeten uit de slachtofferrol en zich blíjven inzetten voor hun rechten."

LBR-directeur Hubert Fermina (links) en EARN-coördinator Kenneth Cuvalay over de geslaagde samenwerking tussen beide organisaties.

LBR-beleidsadviseur Sigrun Scheve presenteert de conclusies van het onderzoek.

D66-kamerlid Fatma Koser-Kaya praat mee in de discussie.

Vertegenwoordigers van betrokken organisaties hebben het onderzoeksrapport overhandigd gekregen. Van links naar rechts: Marjolein Olde Monnikhof (Commissie Gelijke Behandeling), Arja Kruis (Landelijke Vereniging van ADB’s) en Anne-Marie Snels (FNV Bondgenoten).