21 maart bij een wijkcentrum in Schiedam

Schiedam

Schiedam is een middelgrote gemeente die direct grenst aan Rotterdam. De stad is in de afgelopen jaren snel verkleurd: van de ruim 70.000 inwoners is 25% van allochtone afkomst. Met name Turken en mensen met een vluchtelingenachtergrond zijn sterk vertegenwoordigd in het allochtone volksdeel. Net als de bevolking is ook de bebouwing divers. Vooroorlogse wijken, zo hier en daar voorzien van nieuwbouw, naoorlogse flatwijken en nieuwbouwwijken bepalen het gezicht.

Schiedam is ook de stad waar het laatste raadslid van de Centrumdemocraten officieel deel uitmaakte van de gemeenteraad, en een stad die al geruime tijd een slechte naam heeft, wat betreft de relatie tussen autochtonen en allochtonen, nadat in de 70-er jaren een bomaanslag werd gepleegd op een Turks koffiehuis.

Wijkcentrum De Erker

In Schiedam-West staat Wijkcentrum De Erker. Het wijkcentrum beschikt over een mooie accommodatie die uitnodigt tot een bezoek. Wat direct de aandacht trekt zijn de grote buitenborden die de multiculturele
week aankondigen. Ook binnen is er veel aandacht voor die activiteitenweek en is duidelijk dat men veel aandacht besteedt aan het uitnodigende karakter van het centrum. Op de bar en tafels treft men placemats aan voorzien van vlaggen van over de gehele wereld. Op de leestafel liggen Nederlandse kranten naast Turkse en ook het publiek is een weerspiegeling van leeftijden en etniciteiten.

Het activiteitenpakket dat wekelijks wordt aangeboden is zeer divers. Er zijn computercursussen voor jong
en oud, Nederlands op de computer voor anderstaligen, naast Nederlands zijn er cursussen Frans, Engels, Grieks, Spaans en Turks, huiswerkbegeleiding, verschillende dans- en bewegingsactiviteiten, creativiteitscursussen, waarbij de cursus 'keukengeheimen uit culturen' opvalt en vele muziekactiviteiten, zoals popworkshops, DJ-cursussen en saz-lessen. Opvallend in het programma is het activiteitenpakket voor verstandelijk gehandicapten. Men kan bij het wijkcentrum ook terecht voor informatie en advies bij de Infowinkel, de Belastingwinkel, Burenhulp. Tevens heeft de Bewonersvereniging, waarmee de wijkkrant 't Hart van West wordt uitgegeven, er zijn plaats. Het wijkcentrum beschikt over prima voorzieningen: een oefenstudio, een grote keuken, computerlokalen, een peuterspeelzaal etc. Wekelijks bezoeken zo'n 3.000 mensen de activiteiten. Middels fondsen en de eigen omzet wordt al jarenlang geïnvesteerd in al deze voorzieningen.

21 maart

Anita Riekwel, sinds 1983 werkzaam bij het wijkcentrum, is verantwoordelijk voor de projecten en de weekendactiviteiten. Haar kantoor ademt een internationale sfeer uit. Vlaggen en voorwerpen sieren haar werkruimte en aan de muren hangen fotocollages van eerdere activiteiten. Ze heeft bewust gekozen voor deze inrichting; herkenning is een eerste ingang voor een gesprek.

In 1988, toen extreemrechts zich duidelijk begon te manifesteren, is ze begonnen met het organiseren van de Internationale Antiracismedag in het wijkcentrum. Steeds in samenwerking met anderen, alhoewel er in de loop der jaren wel van partners is gewisseld. De laatste jaren zijn de diverse activiteiten georganiseerd met het plaatselijke vluchtelingenwerk en antidiscriminatie bureau.

De kracht van een succesvolle activiteit schuilt volgens Anita in een aantal dingen. Geen opgeheven discriminatie-mag-niet-vingertje bij het wijkcentrum. Het gaat erom dat mensen samen dingen doen en op die wijze kennismaken met elkaar. Alhoewel er best aandacht mag zijn voor serieuze zaken, vindt zij samen plezier hebben en een luchtig karakter van het programma belangrijk.

Zorgen voor draagvlak. Naast de samenwerkingspartners zijn er de tientallen vrijwilligers die van 's ochtends tot 's avonds in touw zijn; 21 maart is hun activiteit geworden. De vele contacten die Anita in de loop der jaren heeft opgebouwd worden goed gebruikt. Bijvoorbeeld de bewoners van het AZC in de wijk die hapjes verzorgen en verkopen of optreden. Maar ook activiteitengroepen van het wijkcentrum worden betrokken bij 21 maart. De jazzdansgroep die speciaal een dansje instudeert en optreedt evenals de verschillende volksdans- en muziekgroepen.

21 maart is ook geen op zichzelf staande activiteit maar vast onderdeel van een geheel. Naast de Antiracismedag organiseert het wijkcentrum vanaf 1989 jaarlijks een interculturele week en de laatste jaren 4 landendagen per jaar, waarin steeds een ander land centraal staat. Het gegeven dat de gemeente de subsidies voor deze activiteiten heeft ingetrokken, heeft het wijkcentrum er nooit van weerhouden voort te gaan op de ingeslagen weg. Partners hebben bijdragen geleverd, vanuit de eigen omzet zijn gelden gereserveerd en besteed, en ook sponsors hebben hun bijdragen geleverd, plaatselijke middenstanders die in advertenties de viering van de 21ste maart ondersteunden.

Dat onderdeel uitmaken van een geheel dient zich volgens Anita Riekwel ook te vertalen naar de gehele organisatie: "21 maart duurt 365 dagen." De uitstraling van het centrum en het activiteitenpakket dienen alle groepen aan te spreken. Het is volgens haar de sfeer in het wijkcentrum die zo belangrijk is. Iedereen die binnenkomt wordt direct opgenomen en mensen worden ook direct aangesproken, betrokken bij zaken en geholpen. Het wijkcentrum is in heel de stad bekend en krijgt van zowel autochtonen als allochtonen veel waardering. Ook het personeelsbestand van het wijkcentrum ademt de sfeer van diversiteit uit. Het is een mix van etniciteiten, leeftijden en culturele achtergronden.

Belangrijk vindt ze ook het persoonlijk benaderen van mensen. Recent sprak ze een Nederlandse mevrouw aan die op de rommelmarkt van het wijkcentrum spulletjes verkocht. Anita had gezien de activiteiten die komende zijn wel interesse in een Marokkaanse poef die tussen de spullen stond. Al pratende over de herkomst van de poef, die ze trouwens uiteindelijk voor 1 gulden de hare mocht noemen, bleek dat de bewuste vrouw een Marokkaanse echtgenoot had, Marokkaans sprak en kon kalligraferen. Inmiddels is de vrouw vrijwilligster en geeft o.a. een cursus kalligrafie en bezoekt nu ook de familie van haar man het wijkcentrum. Ook veel allochtonen die een kopje koffie kwamen drinken of die ze ontmoette op een van de grote weekendactiviteiten zijn op deze wijze door haar als bezoeker of medewerker het wijkcentrum ingeloodst. Volgens haar zijn het de directe aandacht en belangstelling voor mensen die drempels slechten.

De wijze waarop invulling wordt gegeven aan het begrip 'intercultureel' vindt zij ook belangrijk. Tijdens de Antiracismedag en in de interculturele week is er naast aandacht voor allochtone cultuuruitingen ook altijd aandacht voor typisch Nederlandse dingen. Niet alleen opdat Nederlanders zich kunnen herkennen in het programma, maar ook om allochtonen kennis te laten maken met Nederlandse cultuuruitingen. Zowel autochtone als allochtone bezoekers stappen dan over drempels en proeven, soms letterlijk, van elkaars cultuur.

Programma's

In de loop der jaren is er een scala aan activiteiten en programma's geweest: verschillende theaterproducties zijn de revue gepasseerd, muziek uit alle werelddelen is ten gehore gebracht, diverse keukens zijn beproefd, er is gedanst en gesport, tentoonstellingen waren te bezichtigen, praatprogramma's zijn gemaakt en films zijn gedraaid. Wat al deze programma's gemeenschappelijk hadden was dat ze kleurrijk en goed bezocht waren.

Er zijn ook duidelijke en blijvende resultaten geweest. Tekeningen van jongeren zijn bewaard gebleven in de vorm van een tentoonstelling, die jaren in de uitleen van het LBR heeft gezeten. Een volksdansgroepje van kinderen van verschillende komaf, dat een aantal dansjes zou instuderen voor het programma is uitgegroeid tot een volwaardige internationale dansgroep die her en der in het land festiviteiten heeft opgefleurd.

De effecten van de programma's op mensen zijn moeilijker aan te geven en hard te maken. Maar als ze kijkt hoe mensen met elkaar omgaan in het wijkcentrum, ze in al die jaren bij mensen vooroordelen heeft zien verdwijnen en attitudes zag veranderen, dan is ze vast overtuigd van het effect en succes van al die activiteiten en kijkt ze tevreden terug op 13 keer Internationale Antiracismedag en weet ze waarom ze nu al weer bezig is met de volgende 21ste maart.