De Inspectie van het Onderwijs

De Inspectie van het Onderwijs. Een inleiding

Iedereen heeft baat bij een goed werkend onderwijssysteem. Het is daarom van belang dat er inzicht is in de kwaliteit van het onderwijs. De Onderwijsinspectie beoordeelt de kwaliteit van het onderwijs op basis van onderzoek naar de naleving van voorschriften en andere kwaliteitsaspecten. Daarnaast bevordert zij de kwaliteit van het onderwijs door overleg met bestuur en personeel van onderwijsinstellingen. Tenslotte rapporteert zij over de ontwikkeling van (de kwaliteit van) het onderwijs.

De werkwijze van de Inspectie van het Onderwijs is vastgelegd in de Wet op het Onderwijstoezicht (WOT). Deze wet is in 2002 ontwikkeld als reactie op de groeiende behoefte aan inzicht in kwaliteit van het onderwijs. Ook sluit de wet aan bij het uitgangspunt dat er meer ruimte moet zijn voor eigen beleid en verantwoordelijkheden van de scholen.

Een school is volgens de WOT zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van het door haar gegeven onderwijs en dus ook voor de manier waarop dit gemeten en geëvalueerd wordt. De Inspectie zal hier in haar toezicht dan ook zoveel mogelijk bij aansluiten.

Korte samenvatting Onderwijsverslag 2003/2004

In het Onderwijsverslag 2003/2004 wordt de staat van het Nederlandse onderwijs beschreven aan de hand van thema’s en sectoren. De thema’s sociale cohesie en veiligheid komen in dit verslag uitgebreid aan de orde. Het complete verslag is te downloaden vanaf de website van de onderwijsinspectie. www.onderwijsinspectie.nl/publicaties/44299

Hier volgt een korte samenvatting met de voor dit dossier relevante onderwerpen. http://www.lbr.nl/?node=4809

Toezichtkaders primair en voortgezet onderwijs

In een toezichtkader staat de werkwijze van de Inspectie voor het uitvoeren van het toezicht beschreven. Met behulp van het waarderingskader spreekt de inspectie een oordeel uit over de kwaliteit van het onderwijs op een school.
Voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en de bve-sector zijn er aparte toezichtkaders ontwikkeld. Het toezichtkader voor het primair onderwijs uit juni 2005 is het meest uitgewerkt met betrekking tot sociale cohesie en veiligheid. Dit toezichtkader zal daarom als uitgangspunt dienen voor dit dossier, waar nodig wordt er aangevuld vanuit de andere toezichtkaders.

In het toezichtkader primair onderwijs wordt uitgegaan van een basiskader waarmee de kwaliteit van het onderwijs gewaarborgd wordt. Vervolgens kan deze basisset worden uitgebreid zodra er reden is tot verbreding of verdieping. Redenen hiervoor kunnen liggen in de ambitie van de school of in het oordeel van de inspectie over de kwaliteit van de school.

Kwaliteitsaspecten

In de Wet op het Onderwijstoezicht (WOT), artikel 11, lid 2 zijn de volgende kwaliteitsaspecten voor het primair en voortgezet onderwijs vastgelegd. De aspecten kunnen worden onderverdeeld in opbrengsten van het onderwijs en de inrichting van het onderwijsleerproces.

opbrengsten van het onderwijs

• leerresultaten
• voortgang in de ontwikkeling van de leerlingen

inrichting van het onderwijsleerproces

• het leerstofaanbod
• de leertijd
• het pedagogisch klimaat
• het schoolklimaat
• het didactisch handelen van de leraren
• de leerlingenzorg
• de inhoud, het niveau en de uitvoering van de toetsen, tests, opdrachten of examens.

Indicatoren

Deze kwaliteitsaspecten vormen de basis voor verschillende indicatoren die door de Inspectie van het Onderwijs ontwikkeld zijn. Een indicator betekent in dit geval dus een aanwijzing voor de aanwezigheid van een bepaald kwaliteitsaspect. De Inspectie waardeert alleen de indicatoren en dus niet de kwaliteitsaspecten zelf die immers moeilijk te meten zijn.

Periodiek Kwaliteitsonderzoek (PKO)

Een Periodiek Kwaliteitsonderzoek vindt eens in de vier jaar op elke school plaats. Alle kwaliteitsaspecten uit het waarderingskader worden dan onderzocht.
De kwaliteitszorg wordt beoordeeld tijdens een jaarlijks onderzoek (JO) waarbij de inspectie de school bezoekt en de schoolontwikkeling en de veranderingen in de context met de school bespreekt.
De indicatoren voor verbreding danwel verdieping worden afgestemd op de kwaliteit en het profiel van de school. Deze indicatoren zijn voortdurend in ontwikkeling en kunnen uitgebreid en/of aangepast worden in samenhang met ontwikkelingen in de maatschappij, het onderwijsbeleid of de onderwijskunde.

Uiteraard tellen alle indicatoren mee bij het bepalen van de kwaliteit van het onderwijs. Voor een overzicht van deze indicatoren wordt verwezen naar de website van de inspectie voor het onderwijs www.onderwijsinspectie.nl

Dit gaat in op de indicatoren die betrekking hebben op de wijze waarop scholen discriminatie tegengaan, dit zijn:

Bij het kwaliteitsaspect leeraanbod:
De school met een substantieel aantal leerlingen met een leerling-gewicht biedt leerinhouden aan bij Nederlandse taal die passen bij de onderwijsbehoeften van leerlingen met een taalachterstand.

De school heeft een aanbod gericht op bevordering van sociale integratie en burgerschap, met inbegrip van het overdragen van kennis over en kennismaking met diversiteit in de samenleving.

Bij het kwaliteitsaspect pedagogisch handelen van de leraar:
De leraren zorgen ervoor dat leerlingen op een respectvolle manier met elkaar omgaan.

Bij het kwaliteitsaspect schoolklimaat:
De ouders/verzorgers tonen zich betrokken bij de school door de activiteiten die de school daartoe onderneemt.
De leerlingen en het personeel voelen zich aantoonbaar veilig op school.
De school heeft inzicht in de beleving van de sociale veiligheid door leerlingen en personeel en in incidenten die zich op het gebied van de sociale veiligheid voordoen.

Bij het kwaliteitsaspect opbrengsten (resultaten van leerlingen en hun voortgang in de ontwikkeling):
De sociale vaardigheden liggen op een niveau dat mag worden verwacht.