De collectie van het landelijk expertisecentrum van Art.1

Art.1 beschikt over een uitgebreide mediatheek op het gebied van discriminatie, de aanpak van discriminatie en het stimuleren van goede maatschappelijke verhoudingen in Nederland. De collectie van de mediatheek van Art.1 omvat meer dan 30.000 titels. Er wordt verzameld op alle discriminatiegronden: afkomst, etniciteit, religie, leeftijd, seksuele gerichtheid, handicap en sekse. Aangezien de voorganger van Art.1, het Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie (LBR), met name verzamelde op het gebied van rassendiscriminatie ligt het zwaartepunt van de collectie nog steeds op de discriminatiegronden afkomst, etniciteit en religie en op Nederland als multiculturele samenleving.

Dankzij de collectie van het landelijk expertisecntrum van Art.1 hoeven mensen niet voor de tweede keer het wiel uit te vinden. De collectie is een soort collectief geheugen van de strijd tegen rassendiscriminatie in Nederland. Alle initiatieven tegen rassendiscriminatie die in Nederland op touw zijn gezet en ook zijn gedocumenteerd, worden door Art.1 bewaard.

De thema's die de Art.1-collectie bestrijkt gaan echter verder dan discriminatie en de bestrijding van discriminatie. Veel vragen waarmee Art.1 wordt geconfronteerd hebben betrekking op de positie van die groepen die slachtoffer zijn van discriminatie zoals etnische minderheden. Om die reden is de Art.1-collectie vrij breed van opzet en ook interessant voor mensen die geïnteresseerd zijn in vraagstukken die te maken hebben met multiculturaliteit, migratie, de positie van etnische minderheden of interetnische verhoudingen.

De praktijk wijst uit dat het vooral mensen uit het onderwijs zijn (met name studenten uit het hoger beroepsonderwijs of het wetenschappelijke onderwijs) die de weg naar Art.1 weten te vinden.

#1 De collectie heeft ook een belangrijke interne functie. Om deskundig te blijven moeten medewerkers van Art.1 op de hoogte blijven van actuele onderzoeken en publicaties op hun werkterrein. Door het aanschaffen en ontsluiten van zulke materialen speelt de mediatheek een essentiële rol binnen Art.1 als expertisecentrum.

Dagelijks worden vragen gesteld aan leden van het informatieteam van Art.1. Bij de beantwoording van deze vragen kunnen zij verwijzen naar materialen die in de mediatheek van Art.1 staan.

De kennis die in de mediatheek van Art.1 is verzameld, bereikt dus op twee manieren het publiek: op directe wijze en op indirecte wijze. Het geschiedt op directe wijze door het uitlenen van materialen en op indirecte wijze door het vergroten van de deskundigheid van de medewerkers van het landelijk expertisecentrum van Art.1 die in hun werkzaamheden tal van contacten hebben met het algemeen publiek of andere organisaties. De mediatheek speelt dus een essentiële rol bij de informatiebemiddeling van Art.1.

De collectievorming

Drie thema's vormen de criteria aan de hand waarvan beoordeeld wordt of een materiaal wel of niet in de collectie wordt opgenomen:

• discriminatie en de bestrijding van discriminatie
• de positie van diverse minderheidsgroepen in Nederland en dan met name etnische minderheden
• de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen

Er worden boeken, brochures, artikelen, folders, televisieprogramma's, compactdiscs en tentoonstellingen verzameld. De collectievorming richt zich voornamelijk op de situatie in Nederland en op Nederlandstalige materialen.

Er wordt verzameld op alle discriminatiegronden: afkomst, etniciteit, religie, leeftijd, seksuele gerichtheid, handicap en sekse. Zoals eerder uitgelegd ligt het zwaartepunt van de collectie nu nog op de discriminatiegronden afkomst, etniciteit of ras en religie en op Nederland als multiculturele samenleving.

De drie criteria worden vrij ruim gehanteerd. Bij rassendiscriminatie wordt ook aandacht besteed aan de achtergronden van rassendiscriminatie zoals slavernij, kolonialisme, beeldvorming, stereotypen, etnocentrisme en etnische identiteit.

Veel titels in de Art.1-collectie hebben betrekking op diverse aspecten die te maken hebben met de positie van etnische minderheden in Nederland: migratie, geloofsovertuigingen, herkomstlanden, integratie, maatschappelijke positie, betrekkingen met de autochtone bevolking, de gezinssituatie en zelforganisaties.

Art.1 verzamelt veel op de maatschappelijke gebieden welzijn, gezondheidszorg, huisvesting, media, arbeidsmarkt en onderwijs. Met name onderwijs heeft een belangrijke plaats in de Art.1-collectie. Het gaat daarbij vooral om de positie van allochtone leerlingen in het onderwijs en om discriminatie in het onderwijs. Maar er is ook veel verzameld op het gebied van onderwijsbeleid, voorschoolse educatie, segregatie, intercultureel onderwijs, taalonderwijs en pesten.

Art.1 schaft dan ook materialen aan die op het eerste gezicht niets te maken hebben met de positie van allochtone leerlingen. Voorbeelden hiervan zijn publicaties over brede scholen. Brede scholen zijn scholen die in samenwerking met diverse maatschappelijke instellingen na de reguliere schooltijd diverse culturele en sportieve activiteiten organiseren voor de leerlingen. De praktijk wijst uit dat vooral allochtone leerlingen de doelgroep zijn van brede scholen.

De collectie is ontsloten via een database die ook op de website van Art.1 is te raadplegen.

Unieke collectie

De collectie van Art.1 weerspiegelt de vele activiteiten die Art.1 (vroeger: LBR) in de loop der jaren op diverse maatschappelijke gebieden heeft ontplooid. De collectie gaat niet alleen over discriminatie maar ook over die groepen in de Nederlandse samenleving waar Art.1 uiteindelijk voor
opkomt.

Door de ruime uitgangspunten die bij de collectievorming worden gehanteerd, is er een voor Nederland unieke collectie ontstaan over de multiculturele samenleving die goed ontsloten is en diverse soorten materialen bevat. De brede opzet van de collectie stelt Art.1 in staat om maatschappelijke krachten op diverse terreinen te adviseren.

Drs. E. Nieuwenhuizen is documentalist bij Art.1.