In gesprek met een wildvreemde

De Dag van de Dialoog is ontstaan naar aanleiding van de aanslagen op 11 september 2001. Verschillende overheden zagen toen in: als we niets doen, valt de boel uit elkaar. Om sociale cohesie te bevorderen, burgers dichterbij elkaar te laten komen, werden stadsdebatten georganiseerd. Daaruit zijn nieuwe initiatieven ontstaan, zoals de Dag van de Dialoog.

Met onbekenden aan tafel

In 2004 werd de dag voor de derde keer georganiseerd. Zo'n 700 Rotterdammers schoven aan bij één van de 100 tafels die klaarstonden, om in gesprek te gaan met andere stadsbewoners.

De tafels werden op uiteenlopende locaties verzorgd: in restaurants, bibliotheken, buurthuizen, bij mensen thuis en ook bij het LBR (nu Art.1). Rond iedere tafel een klein groepje mensen, onbekenden voor elkaar, met daarbij een tafelvoorzitter om het gesprek in goede banen te leiden.

"De bedoeling van een gesprek is niet om te gaan discussiëren over maatschappelijke problemen", vertelt tafelvoorzitter Maryluska Nisbet, "Het gaat om de vraag hoe jij persoonlijk tegen dingen aankijkt. Niet: wat doen 'zij' (de politiek), of wat doen anderen, maar wat wil jij zelf betekenen voor de stad." Thema van 2004 was 'Ken elkaars deugd(en)'.

Maryluska deelde de tafel met vijf andere mensen van verschillende komaf, met verschillende beroepen en leeftijden. "We hebben gepraat aan de hand van vier vragen. Eerst noemden de deelnemers een deugd die belangrijk voor hen was. Daarna vertelden ze over een positieve ervaring (met die deugd) die ze hebben meegemaakt. Vervolgens spraken we over een deugd die het meest inspireert en tot slot over deugden die belangrijk zijn voor jezelf en voor de stad."

Persoonlijke aanpak

Het format voor de gesprekken komt voort uit een vredesworkshop van de Brahma Kumaris Spirituele Akademie, die Roos Nabben, een van de leden van het Platform De Dialoog, (het platform dat de dag organiseert), ooit volgde. "De kern van die workshop was: als je het over vrede wilt hebben, dan moet je het hebben over wat dat voor jou zelf betekent. En dat principe geldt niet alleen voor vrede, maar voor alle 'grote' thema's. Een ander belangrijk element in de gesprekformule is de appreciative inquiry. In het gesprek mag je vragen stellen, maar op een waarderende manier. Je ondersteunt als het ware degene die aan het woord is door zijn verhaal te waarderen, zonder daar een oordeel aan te verbinden of een discussie te beginnen.
Er zijn mensen die het eng vinden om met wildvreemden in dialoog te gaan. Maar de ervaringen zijn positief. Een deelnemer vertelde: "Ik heb nog nooit zo snel zo’n diepgaand gesprek met iemand gevoerd". Een andere ervaring was van een man die met zijn vriendin was meegekomen, maar die het eigenlijk helemaal niet zag zitten. "Ik wil niet meepraten", zei hij aan het begin. De rest van de groep vond dat okay. Ze velden geen oordeel, maar accepteerden al snel dat hij aan tafel zat zonder iets te zeggen. "Juist daardoor voelde hij zich op zijn gemak en raakte hij toch betrokken. Zo werkt het ook in de maatschappij. Als je op deze manier met elkaar kunt omgaan, kun je ook gemakkelijker samenwerken."

Het succes van de gesprekken zit 'm in de persoonlijke aanpak. Het gaat om jezelf, en dus kan iedereen meepraten. Cultuurverschillen worden overstegen. Roos Nabben: "Natuurlijk bestaan er verschillen in cultuur, maar die zijn oppervlakkig, niet essentieel. Tijdens de Dag van de Dialoog wordt gesproken over algemeen menselijke zaken: over liefde, deugden, wensen of helden. Door een goede sfeer te creëren, leer je elkaar kennen en krijg je begrip voor verschillen."

Bijzondere ervaring

Wat is nu concreet het resultaat van de Dag van de Dialoog? Het effect van dergelijke projecten is vaak moeilijk te meten. Maryluska Nisbet: "De dag is een bijzondere ervaring op zich. Het is heel waardevol om nieuwe mensen te leren kennen, die je anders nooit zou tegenkomen. Verder blijven de gesprekonderwerpen je bij, doordat je ze samen met anderen benoemt. Ik heb aan tafel zelf de deugd verantwoordelijkheid gekozen. Ik merk dat ik nu probeer bewuster aanwezig te zijn bij alles wat ik doe. Vaak zijn we zo met onszelf bezig dat we niet opmerken wat er in onze omgeving gebeurt. Maar ik wil mensen groeten op straat en op de hoogte zijn van wat er speelt in de buurt. Het is bijvoorbeeld belangrijk om te merken dat je iemand al een tijdje niet gezien hebt."

Roos Nabben: "Ik wéét dat het werkt. Vaak ontstaan op de dag concrete nieuwe initiatieven. Sommige groepjes komen nogmaals bij elkaar. Een typische Rotterdammer zei: 'Wat er ook gebeurt, wij gaan door!' Je ziet het aan de tafels gebeuren: iedereen neemt wel iets van het gesprek mee naar zijn eigen leven."

Marianne Plug is medewerker communicatie bij het LBR (nu Art.1).

Dit artikel verscheen eerder in Zebra Magazine / februari 2005.