mail a friend

english flag  german flag  french flag  spanish flag

Dossiers / België: Vlaams Blok..

België: Vlaams Blok veroordeeld wegens racisme

door Carolina de Fey - 25.11.2004

Dossier: Jurisprudentie

Tags: buitenland, discriminatie ras, politieke partijen, rechts-extremisme, rechtspraak, strafrecht

De veroordeling van het Vlaams Blok wegens racisme wordt door de rechter gehandhaafd. Op 9 november 2004 heeft het Hof van Cassatie de uitspraak van het Gentse hof bevestigd dat de drie stichtingen die de ruggengraat van het Vlaams Blok vormen, zich schuldig hebben gemaakt aan racisme.

De rechter oordeelde dat uit de publicaties van de partij bleek dat het Vlaams Blok “openlijk en systematisch het zondebokprincipe hanteert”, en vreemdelingen behandelt als ”criminelen, boosdoeners, profiteurs, ongeïntegreerde fanatiekelingen en een bedreiging van het volk”. Daarmee was de partij in overtreding met de Antiracismewet.

Het Gentse hof gaf aan dat in het kader van het publieke debat "verontrustende of zelfs kwetsende meningen" zijn toegestaan. De Antiracismewet legt "geenszins de dwingelandij van het correct denken op". Kritiek, ook ten aanzien van de allochtone bevolking van het land mag worden geuit. De rechter oordeelde dat "het systematisch aanzetten tot door racisme of xenofobie ingegeven onverdraagzaamheid, onverenigbaar is met de waarden geldend in een democratische, vrije en pluralistische samenleving en wettigt dan ook de beperking van het recht op vrijheid van meningsuiting".

Het Vlaams blok vond zich met de veroordeling onterecht aangetast in de vrijheid van meningsuiting en ging tegen de uitspraak van het Gentse hof in cassatie. Het Hof van Cassatie achtte echter de veroordeling op basis van de Antiracismewet niet in strijd met de vrijheid van meningsuiting zoals neergelegd in de Belgische Grondwet en in artikel 10 van het Europees Verdrag ter bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Een politieke partij kan deelnemen aan het publieke debat, mits niet wordt aangezet tot vreemdelingenhaat. Het Hof van Cassatie liet daarmee de uitspraak van het Gentse hof in stand.

Inmiddels heeft de partij besloten onder een andere naam verder te gaan: Vlaams Belang. De slogan “Eigen Volk Eerst”zal daarbij waarschijnlijk niet langer de ondertitel van de partij zijn.

Naar zeggen van de kopstukken van de partij zal onder de nieuwe naam in ieder geval met dezelfde mensen en hetzelfde partijprogramma worden voortgegaan. Dit is een opmerkelijke beslissing van de partijtop daar nu juist het partijprogramma verandering behoeft wil de partij niet opnieuw wegens vreemdelingenhaat een veroordeling riskeren.

Nederland

Ook in Nederland kan een politieke partij wegens racisme worden veroordeeld.
Artikel 10 EVRM dat door de Belgische rechter is aangehaald, vormt ook voor Nederland het uitgangspunt voor de vrijheid van meningsuiting. Op grond van deze bepaling worden grenzen gesteld aan de vrijheid van meningsuiting. Deze beperkingen vinden hun basis in wettelijke bepalingen en worden noodzakelijk geacht in een democratische samenleving in het belang van onder meer de bescherming van de goede naam of de rechten van anderen. In lijn met de door het EVRM gestelde beperkingen wordt in artikel 7 van de Nederlandse Grondwet aangegeven dat de vrijheid van meningsuiting niet absoluut is. Het artikel stelt dat een ieder recht heeft op vrijheid van meningsuiting, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. Deze verantwoordelijkheid bestaat er onder meer uit dat geen sprake mag zijn van racistische belediging van groepen mensen op grond van hun ras of van het aanzetten tot haat en discriminatie van mensen op grond van hun ras.

Dat de grens van vrijheid van meningsuiting, ook ten aanzien van politieke partijen en politici in het publieke debat, wordt getrokken waar het vreemdelingenhaat betreft, werd in Nederland onder meer duidelijk ten aanzien van de Centrumdemocraten en CP’86 . De partijen en verschillende leden zijn meerdere malen veroordeeld wegens het aanzetten tot haat en discriminatie van mensen wegens hun ras.

Een bekende veroordeling is die van Janmaat, voorzitter van de Centrumdemocraten, in 1997 voor een uitlating die hij tijdens een betoging had gedaan:”Wij schaffen, zodra wij de mogelijkheid en de macht hebben, de multiculturele samenleving af”. Andere uitlatingen tijdens de demonstratie betroffen “Eigen volk eerst”, “Vol is vol” en “Nederland voor de Nederlanders”. De rechter oordeelde de uitlatingen als zijnde een oproep voor de verwijdering van etnische minderheden uit de Nederlandse samenleving. In deze context bezien oordeelde de rechter dat de grens van vrijheid van meningsuiting was overschreden door aan te zetten tot vreemdelingenhaat. In 2002 diende de weduwe van de in dat jaar overleden Janmaat een herzieningsverzoek in bij de Hoge Raad. De weduwe voerde aan dat de uitlating onterecht als strafbaar was aangemerkt omdat de rechter destijds er niet van op de hoogte was dat die wens in brede kringen van de samenleving heerste. De Hoge Raad bevestigde echter het oordeel van de rechter uit 1997 en liet de veroordeling in stand.

In dat zelfde jaar, 1997, werd CP’86 onherroepelijk veroordeeld als criminele organisatie die zich schuldig had gemaakt aan het structureel aanzetten tot haat en discriminatie van groepen mensen op grond van hun ras. Dit was voor de Minister van Justitie in 1998 aanleiding om de partij verboden te laten verklaren en te laten ontbinden.

De Minister van Justitie zei destijds in een reactie op schriftelijke kamervragen over CP’86: “Gelet op de onherroepelijke veroordeling, ter zake van feiten die een inbreuk inhouden op in onze samenleving als essentieel beoordeelde normen, alsook het gegeven dat CP’86 “Eigen Volk Eerst”als lid van een criminele organisatie is aangemerkt, er naar onze mening sprake is van een stelselmatige, zeer ernstige verstoring van het democratisch proces door deze politieke partij. Daarmee heeft CP’86 “Eigen Volk Eerst”naar onze mening de grenzen van hetgeen in een democratische rechtsstaat kan worden aanvaard in zodanige mate overschreden dat verbodenverklaring en ontbinding van deze partij gerechtvaardigd is.”

Op 18 november 1998 werd CP’86 door de rechter verboden verklaard en ontbonden.

De rechter oordeelde: “(…) dat met deze werkzaamheid van de Nationale Volkspartij/CP’86 niets anders wordt beoogd dan het oproepen en aanzetten tot, dan wel het bevorderen van discriminatie van allochtonen. (…) dat de werkzaamheid van de Nationale Volkspartij/CP’86 in strijd is met de openbare orde zodat zij verboden dient te worden verklaard en zal worden ontbonden.’

CP’86 heeft, in tegenstelling tot het Vlaams Blok, mede naar aanleiding van diverse strubbelingen binnen de partij zelf, geen nieuwe partij opgericht.
De overige extreem rechtse partijen zoals Centrum Democraten maar ook Nederlands Blok zijn geheel uit het beeld verdwenen. De Nieuwe nationale Partij (NNP) wist het op landelijk politiek niveau niet te redden. Dit betekende in 2002/2003 dat in Nederland voor het eerst in 25 jaar geen racistische, extreem rechtse partij deelnam aan de Kamerverkiezingen.

Literatuur:

Met recht discriminatie bestrijden
Fey, C.C. de, Kellermann, A., Nieuwboer J.W., Den Haag: BJu 2004, hfst. 14.

Du Long, R. CP’86 verboden verklaard’, LBR-Bulletin, nr. 1, 1999.

Monitor Racisme en Extreem rechts, vijfde rapportage, J. van Donselaar en P. Rodrigues,
Anne frank Stichting/Universtieit Leiden 2002.

Meer informatie:

Op de site van het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding www.antiracisme.be vindt u meer informatie over het arrest in de zaak tegen de drie vzw’s van het Vlaams Blok.

Samenvattingen van jurisprudentie zijn te raadplegen via de Art.1-jurisprudentiedatabase.

  • Hoge Raad 6 mei 2003 (Janmaat, Centrumdemocraten)
  • Hoge Raad 30 september 1997, NJ 1998/118 (CP’86)
  • Rechtbank Amsterdam 18 november 1998, NJ 1999/ 377 (CP’86)

Gerelateerde artikelen

 

 

> zoek

Discriminatie? Vind een meldpunt in uw buurt of BelGelijk 0900 - 2 354 354

 

Volg Art.1

Art.1 is onder meer verbonden aan: