Pesttest en Pestprotocol – Ouders & Coo en LOBO/NKO/OPCO/VOO, 1994

Algemeen

De ‘Pesttest’ bestaat uit een diskette met testvragen over pesten en pestgedrag, die zowel gebruikt kan werden voor leerlingen van de basisschool (advies: bovenbouw) als door leerlingen in het voortgezet onderwijs (advies: basisvorming). Het afnemen van de test gebeurt individueel en duurt ongeveer 10 minuten. Art.1 beschikt over een uitdraai van de vragen die desgewenst kan worden meegeleverd.

Beoordeling van het onderwijspanel

De pesttest
Het gebruik van de diskette vraagt om de beschikbaarheid van apparatuur en bijpassende programmatuur (en enige kennis om dergelijke programma’s te kunnen opstarten).

De vragen zijn tamelijk eenvoudig gehouden en opgesteld vanuit slechts twee perspectieven: het daderperspectief en het slachtofferperspectief. Geen woord over meelopers en (stille) getuigen en dat is een gemis. Ook het ontbreken van ‘psychisch pesten’ – als verschijnsel – is een tekort; onderwerpen als ‘discriminatie’ en ‘uitsluiten’ komen in deze test niet voor. Het is weer wel goed dat de thuissituatie bij de test wordt betrokken.

De test levert vrij snel een duidelijk overzicht van de situatie in een klas. De test kan meerdere keren worden afgenomen en dat is heel praktisch. Zo kan de situatie in een klas worden ‘gemeten’ voordat daar – door middel van een project en het maken van afspraken – aandacht wordt besteed aan pesten. De situatie kan na afloop van zo’n project nog eens worden gemeten, om te zien welk effect het project heeft gehad. . . en of dat wel genoeg is.

Het pestprotocol
Hierin wordt echt alles uit de kast gehaald waar maar aan gedacht kan worden bij pesten. Het is daardoor een compleet onderdeel voor het schoolwerkplan over het uitbannen van pesten en pestgedrag (tot en met het opstellen van regels en het vastleggen van beleid voor de hele school).

In het protocol is wèl aandacht voor de (grote) ‘zwijgende middengroep’ van leerlingen die niet pest of gepest wordt; ook is er een plekje voor het verschijnsel ‘uitsluiten’ (een meer psychische variant in het pestgedrag). Begrippen als discriminatie en racisme komen echter niet voor in het protocol en misschien zou dat toch wel moeten. Het protocol geeft ook niet goed aan hoe er op een school of in een klas tot regels en afspraken gekomen kan worden (de actieve deelname van de leerlingen zou daarin centraal moeten staan). Gelukkig wordt wel uitgebreid stilgestaan bij het antwoord op de vraag hoe het verder moet na het overtreden van de regels en het niet naleven van de afspraken.

Al met al

De pesttest is goed te gebruiken als – een eventueel te herhalen – ‘quick scan’ van de situatie in een klas op het gebied van fysiek en materieel pesten en pestgedrag (daders en slachtoffers). Wie echter structureel iets wil doen aan de sfeer en het klimaat op een school (dus ook aan psychische uitvloeisels, zoals ‘uitsluiting’) kan beter het protocol – en de daarin aangedragen suggesties – ter hand nemen. Daarin is tenminste ook oog voor schoolbeleid, scholing van leerkrachten, sancties op ongewenst gedrag en de positie van meelopers en getuigen, aangeduid als ‘zwijgende middengroep’.

Het pakket is te leen in de Art.1-bibliotheek, code 745.97.05.

Beschrijving Onderwijspanel

Het Onderwijspanel ondersteunt Art.1 bij het beoordelen van onderwijs- en voorlichtingsmateriaal op het terrein van discriminatie- en racismebestrijding en interculturalisatie. In het panel zitten docenten, leerlingen en inhoudelijk deskundigen. Zij voorzien het materiaal van commentaar voor potentiële gebruikers in het voortgezet onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs.