Aanpak en registratie van racistische graffiti

Mogelijkheden APV

Veel gemeenten kennen, daar middel van een bepaling in hun Algemene Plaatselijke Verordening, een algemeen plak- en kladverbod. Hoewel een dergelijke APV-bepaling in algemene termen is bedoeld am een gemeente schoon te houden, kan zij ook worden toegepast om racistische graffiti te bestrijden. In aanvulling op een anti-klad en -plak bepaling in de APV kunnen gemeentelijke overheden regelingen treffen die hen de bevoegdheid geeft om zonder toestemming vooraf van de eigenaar ook graffiti van privaat bezit te laten verwijderen. Daardoor kunnen gemeenten sneller tot verwildering overgaan. Dat komt ook de verwijdering van racistische graffiti ten goede.

Snelle verwijdering

Belangrijk is dat de aanpak van racistische graffiti voorziet in een snelle verwijdering van geklad en geplak. Het aanstootgevende en vaak ook bedreigende karakter legitimeert een actief verwijderingsbeleid dat prioriteit geeft aan het verwijderen van graffiti met een discriminatoire of racistische boodschap. Afhankelijk van de organisatie van het beheer in een gemeente, kan gedacht worden aan regelmatiger schoonmaakrondes in stadsdelen waar (regelmatig) racistische graffiti wordt aangetroffen of aan het versneld reageren op meldingen van racistisch geklad of geplak.

Snelle verwijdering is met name van belang in geval van duidelijk zichtbare, tegen personen of specifieke objecten (bijvoorbeeld een oorlogsmonument, religieus gebouw of school) gerichte bekladdingen die aan betekenis danwel bedoeling weinig te raden over laten. Zo dient het verwijderen van een hakenkruis op een schoolgebouw of een discriminerende leus op een woning van een allochtone burger, meer prioriteit te krijgen dan bijvoorbeeld het weghalen van een sticker op een lantarenpaal op een afgelegen plek. Een actief verwijderingsbeleid is eveneens van belang in buurten of straten waar zich in tijd en plaats concentraties van racistische bekladdingen voordoen.

Binnen elke gemeentelijke dienst of instelling met een taak op het gebied van graffiti-verwijdering behoort een heldere afspraak te bestaan over de tijdsduur waarbinnen racistische graffiti moet zijn verwijderd. Een uniforme afspraak op gemeentelijk niveau verdient daarbij de voorkeur. Dit schept duidelijkheid naar burgers en instellingen en vormt een krachtig signaal dat dergelijk geklad niet wordt getolereerd.

Een loket voor meldingen

Burgers en (anti-discriminatie) instellingen kunnen een belangrijke signalerende rol vervullen. Zij worden immers geconfronteerd met graffiti en kunnen hiervan melding doen. Belangrijk in dit verband is dat er duidelijkheid bestaat over waar men signalen kan melden. Vaak is de verantwoordelijkheid voor het schoonhouden van bezit gespreid over verschillende diensten en instellingen en wil dergelijke duidelijkheid nog wel eens ontbreken. Het instellen van een centraal loket verdient dan ook aanbeveling.
Van daaruit kunnen meldingen, indien noodzakelijk, aan relevante diensten of instellingen worden doorgegeven.

Systematische registratie

Racistische graffiti kan gezien worden als graadmeter voor bestaande antipathien tegenover specifieke bevolkingsgroepen, met name die van allochtone herkomst.
In die zin is het een van de indicatoren om in de gaten te houden. Het systematisch registreren van racistische graffiti is dan ook van belang. Op deze wijze kan inzicht worden verkregen in aard en omvang van het fenomeen en kunnen ontwikkelingen van tijd tot tijd worden gevolgd. Ook met het oog op systematische registratie is het één loket-principe aan te bevelen.

Uniforme definitie en gebruik van checklist

Belangrijke voorwaarde voor registratie is eenduidigheid in hetgeen onder racistische graffiti wordt verstaan. Verschillende opvattingen daaromtrent bemoeilijken de onderlinge vergelijking van gegevens. We zijn dan immers appels met peren aan het vergelijken.

De omschrijving van racistische graffiti en opsomming van uitingen vormt een eerste aanzet om tot een meer eenduidige definitie te komen. Aanbevalen wordt om bij aanpak en registratie bijvoorbeeld een brochure als richtlijn te hanteren.

Zo een overzicht kan dan gekopieerd en geplastificeerd worden en vormt op deze wijze een handzaam middel bij herkenning, registratie en afhandeling van meldingen van racistische graffiti.

Zorgvuldige en eenduidige registratie

Trendmatig inzicht in aard en omvang van racistische graffiti vereist een gedegen registratie van relevante gegevens. Zo is het belangrijk te weten waar een bekladding is aangetroffen en wat deze feitelijk inhield. Het vermelden van ‘het betrof een discriminerende leus’ of ‘een racistisch symbool’ is niet voldoende.

Naast registratie van gegevens, is het aan te bevelen om bekladdingen fotografisch vast te leggen. Dit kan, en heeft in het verleden meerdere malen bijgedragen aan de feitelijke opsporing van daders.

Uitwisseling van registraties

Tenslotte is een belangrijke voorwaarde dat op gemeentelijk niveau, maar ook op landelijk niveau, informatie wordt uitgewisseld tussen alle registrerende instellingen en instanties. Aan te bevelen is om een instantie, bijvoorbeeld de politie, een gemeentelijke dienst af een anti-discriminatie instelling, te belasten met de verzameling en analyse van gegevens en met het regelmatig publiceren van overzichten en beleidsrelevante informatie.

Het Iigt voor de hand om deze informatie periodiek bestuurlijk-politiek te agenderen. Bijvoorbeeld door periodieke bespreking in het driehoeks-overleg of in een raadscommissie algemeen bestuurlijke zaken.

Aangifte bevorderen

Aanpak van racistische graffiti moet natuurlijk niet alleen voorzien in een snelle verwijdering. Een actief opsporings- en vervolgingsbeleid is eveneens van belang.
Dat kan alleen bij voldoende aangiften. Het doen van aangifte van racistische graffiti moet dan ook worden gestimuleerd.

Belangrijk is dat opgespoorde daders niet alleen vernieling, maar ook discriminatie ten laste wordt gelegd. Daartoe moet uiteraard aan de bewijs-vereisten van de relevante wetsartikelen worden voldaan. Op deze wijze kan meer jurisprudentie worden ontwikkeld en worden de grenzen van het toelaatbare verder gemarkeerd.

Bron:
'Racistische Graffiti- uitingen, aanpak en registratie'. Rotterdam: RADAR, 1997