Antisemitisme

Tekst 2003/2004
Het aantal antisemitische incidenten in 2002 is volgens het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) toegenomen in vergelijking met voorgaande jaren. De stijgende lijn die in 1997 is ingezet heeft zich dus voor het 6e jaar doorgezet.[1] Maar voor de eerste vijf maanden van 2003 constateert het CIDI een lichte daling van het aantal antisemitische incidenten in vergelijking met 2002. Het Meldpunt Discriminatie Amsterdam zag het aantal klachten op grond van antisemitisme stijgen van 54 in 2001 naar 105 in 2002.[2] Over heel Nederland steeg in 2002 het aantal klachten bij antidiscriminatiebureaus met antisemitisme als grond van 123 naar 169.[3] Deze klachten worden dus met name in Amsterdam geuit. De Monitor racisme & extreem-rechts signaleert een toename van 18 geregistreerde gevallen van racistisch geweld in 2001 naar 46 in 2002. In bijna de helft van de gevallen (22) gaat het om bedreigingen.[4]
Niet alleen is het aantal incidenten in 2002 gestegen, de incidenten werden ook ernstiger van aard. Incidenten met geweld, dreiging met geweld en het aantal scheldpartijen namen toe ten opzichte van 2001. Diegenen die als jood herkenbaar zijn (bijvoorbeeld door het dragen van een keppeltje) blijken in toenemende mate het slachtoffer van de bejegeningen te worden. Het CIDI geeft aan dat de daders met name Marokkaanse jongeren zijn. In de Monitor racisme & extreem-rechts wordt dit beeld genuanceerd. Van de 46 in de monitor gerapporteerde incidenten zou in 19 gevallen sprake zijn van allochtoon daderschap of een duidelijk verband zijn met het Israëlisch-Palestijnse conflict.[5]

Vooral in maart en april 2002 waren er veel antisemitische incidenten. In deze maanden vond de operatie 'Defense Shield' plaats in het kader waarvan het Israëlische leger Palestijnse kampen en plaatsen binnenviel. De Israëlische inval in het vluchtelingenkamp Jenin op de Westelijke Jordaanoever kreeg toen veel aandacht in de media. Uit protest tegen het Israëlische optreden werd in Amsterdam op 13 april een grote demonstratie gehouden. Tijdens deze demonstratie vonden allerlei incidenten plaats. Zo werden er Amerikaanse en Israëlische vlaggen verbrand, werden er antisemitische leuzen geroepen en antisemitische spandoeken gedragen en werden er mensen geïntimideerd. Er vonden ook relletjes plaats. Na afloop was er veel kritiek op de politie. Zij zou zich te afzijdig hebben gehouden en verzuimd hebben op te treden tegen antisemitische uitingen.
Dit lijkt het verband tussen het Israëlisch-Palestijnse conflict en het aantal antisemitische incidenten te bevestigen. Als de spanning in het Midden-Oosten stijgt, neemt het aantal antisemitische incidenten toe. Een deel hiervan staat in verband met de stellingname van Marokkanen in Nederland. Zij kiezen in het Israëlisch-Palestijnse conflict de kant van de Palestijnen en zijn zeer gekant tegen de Israëlische bezettingspolitiek. Een klein deel van de Marokkaanse jongeren reageren hun anti-Israëlische gevoelens af op joden in Nederland. Anti-Israëlische gevoelens monden uit in antisemitische incidenten.

Maar het zijn, zoals in het bovenstaande is aangegeven, niet alleen Marokkaanse jongeren die zich schuldig maken aan antisemitisme. Ook autochtone Nederlanders maken zich schuldig aan antisemitische incidenten. Zo komt bij voetbalsupporters het gebruik van antisemitische leuzen veelvuldig voor. De clubleiding van voetbalvereniging Feyenoord kondigde, in samenwerking met de supportersverenging, aan in het seizoen 2003-2004 strenger op te treden tegen spreekkoren die bevolkingsgroepen beledigen en tegen leuzen als 'hamas, hamas, joden aan het gas'.[6] Ajaxsupporters, die zich bij wijze van geuzennaam joden noemen, voeren regelmatig Israëlische vlaggen met zich mee. Landelijk zou het een goede maatregel zijn om Israëlische en Palestijnse vlaggen uit voetbalstadions te weren, bij wedstrijden tussen Nederlandse clubs. Het belang om provocaties en beledigingen te voorkomen moet zwaarder wegen dan de vrijheid om deze voor het voetbal irrelevante vlaggen met zich mee te dragen.

Op internationaal niveau worden zorgen geuit over mogelijk toenemend antisemitisme in Europa. Punt van discussie is of er vooral sprake is van een toename van kritiek op de staat Israël, of dat anti-Israël standpunten ook oude antisemitische stereotypen doen herleven.[7] De minderheidsgodsdiensten in Nederland, het jodendom en de islam, staan enigszins onder druk in Nederland. Leden van deze godsdiensten kijken kritisch naar elkaar, maar ondervinden beiden ook gevolgen van hun minderheidspositie. Nederland is de laatste decennia geseculariseerd, de betekenis van de christelijke godsdienst is afgenomen. Momenteel wordt, vooral in reactie op de duidelijkere aanwezigheid van de islam, gediscussieerd over de aanwezigheid van religieuze symbolen in overheidsgebouwen, rechtbanken en scholen. Anderzijds is er een beweging in de politiek die het christelijk zijn van Europa officieel wil vastleggen. Het voert te ver om hier op deze discussies in te gaan of om te speculeren wat daarvan de gevolgen voor minderheidsgodsdiensten zijn. Belangrijk is wel om bij alle ontwikkelingen in het oog te houden dat alle gelovigen, christelijke, joodse, islamitische, hindoeïstische of anderzijds, en alle niet-gelovigen recht hebben op gelijke behandeling en uitingsvrijheid.

<br/>
<small>
Voetnoten

fn1. Antisemitische incidenten in Nederland: Overzicht 2002 en 1 januari - 5 mei 2003, H. Hirschfeld (red), Centrum Informatie en Documentatie Israël, Den Haag, 2003.

fn2. Jaarverslag 2002, Stichting Meldpunt Discriminatie Amsterdam, Amsterdam, 2003.
fn3. Kerncijfers 2002: Klachten en meldingen over ongelijke behandeling, L.Lindner, R.Schriemer en J.Silversmith, Landelijke Vereniging Anti Discriminatie Bureaus, Amsterdam, 2003.

fn4. Monitor racisme en extreem-rechts. Racistisch en extreem-rechts geweld in 2002, J. van Donselaar en P.R. Rodrigues, Anne Frank Stichting/Departement Bestuurskunde Universiteit Leiden, Amsterdam/Leiden, 2003.

fn5. Ibidem p. 27 en Antisemitische incidenten in Nederland: Overzicht 2002 en 1 januari - 5 mei 2003, CIDI.

fn6. Feyenoord strenger tegen spreekkoren, Rotterdams Dagblad, 30 juli 2003.

fn7. Enquête: joden zijn anders, Reuters/NRC Handelsblad, 27 januari 2004.
</small>

<br/>
« Anti-islamisme

p>. Racistische uitingen op internet »