Onderwijs

Onderwijs wordt algemeen erkend als een belangrijk instrument voor het beïnvloeden van de richting waarin de Nederlandse multiculturele samenleving zich ontwikkelt. Ten eerste is onderwijs van cruciaal belang bij het voorkomen van een sociale tweedeling in de samenleving. Een tweedeling die deels langs etnische scheidslijnen dreigt te gaan lopen. Ten tweede leren leerlingen op school hoe mensen kunnen samenleven en - werken. Zij leren met elkaar communiceren, omgaan met verschillen en de norm dat discriminatie oneerlijk en ongewenst is.

Op veel scholen wordt goed en enthousiast gewerkt. Verheugend is bijvoorbeeld dat onderwijs in 1999 de grootste klantgroep van het LBR was. Toch is het ook duidelijk dat in het onderwijsveld nog kwesties op te lossen zijn.
<br/>
Zwarte en witte scholen

In 1999 stond het zwarte en witte scholen vraagstuk weer op de agenda. Het ging nu niet alleen om witte ouders die kiezen voor scholen met in meerderheid witte kinderen. Er was ook sprake van vluchtende docenten. Het zware werk op zwarte scholen in achterstandswijken zouden zij ontlopen door te kiezen voor een minder zware baan op witte scholen met kinderen van ouders met betere inkomens. De leraren kunnen kiezen doordat er een tekort is aan leraren.

Oude antwoorden op deze problematiek werden ook van hun stof ontdaan. Bijvoorbeeld het idee van spreiding van leerlingen wordt in sommige middelgrote steden weer ter hand genomen. In de grotere steden wordt echter beseft dat nadenken over spreidingsmaatregelen geen zin heeft omdat allochtone kinderen daar de meerderheid van de schooljeugd uitmaken.

Belangrijk is dat er steeds meer aandacht is voor de verschillen in kwaliteit tussen zwarte scholen onderling. De ene zwarte school haalt betere resultaten met zijn kinderen dan de andere. Zoals dat ook voor witte scholen geldt. En er zijn methoden voor taalonderwijs die beter scoren dan andere.

Meer investeren in de kwaliteit van zwarte scholen, deskundigheidsbevordering en informatie-uitwisseling ten aanzien van de beste onderwijsmethoden en verbetering van de beeldvorming van zwarte scholen zijn de meest constructieve antwoorden ten aanzien van de witte en zwarte scholen problematiek.

Wat zelden aan de kaak wordt gesteld is dat sommige scholen in de grote steden zelf in de hand werken dat ze wit blijven. Zij zijn met name in trek bij ouders met een hoger inkomen of een meer elitair bewustzijn. Door hoge schoolgelden en/of lange wachtlijsten hebben deze scholen een exclusief karakter. Mensen met een lager inkomen, waaronder relatief veel allochtonen, worden daardoor indirect gediscrimineerd. Zij hebben minder mogelijkheden bij de keuze van een school voor hun kinderen.
<br/>
Intercultureel onderwijs

Ondanks met name door beleidsmakers met de mond beleden interculturalisme, is intercultureel onderwijs nog lang niet geïntegreerd in het reguliere voortgezet onderwijs. Het basisonderwijs is sinds 1984 en het voortgezet onderwijs sinds 1996 verplicht leerlingen voor te bereiden op de multiculturele samenleving. Er is echter weinig kennis over de concrete resultaten die bereikt zijn, over de mate waarin lesmaterialen zijn aangepast en de inhoud van de lessen is gewijzigd. Zorgwekkend is dat in 1999 meerdere bijeenkomsten voor Beroepsonderwijs/Volwasseneneducatie met Intercultureel Onderwijs als thema moesten worden afgelast wegens gebrek aan belangstelling. Ook is onder scholen het animo gering voor het instellen van (verplichte) klachtencommissies voor discriminatie.

In het studiehuis is nu meer ruimte voor vakken als Turks en Arabisch. Docenten in deze talen melden echter slechte ervaringen op scholen.
<br/>
Antiracisme-onderwijs

Ten aanzien van de thema's racisme en discriminatie lijken veel scholen weinig kennis in huis te hebben en de ogen te sluiten. Ondanks de vele goede ervaringen met scholen die het LBR heeft en de positieve ontwikkeling van School Zonder Racisme lijken scholen in het algemeen niet echt geïnteresseerd.

Ter illustratie drie reacties die LBR-medewerkers regelmatig te horen krijgen: 'Wij zijn een zwarte school, bij ons is er geen sprake van racisme.' 'Op onze school zitten geen buitenlandse kinderen, dus wij kennen geen discriminatie.' 'Wij zijn een gewone, gemengde school, dus wij hoeven er geen specifieke aandacht aan te schenken.'

Zulke uitspraken verschillen opvallend met de aandacht die er de laatste jaren wel was voor een thema als pesten. Dit thema werd door scholen jarenlang als minder belangrijk gezien maar heeft inmiddels gelukkig brede erkenning gevonden. Racismebestrijding behoeft ook die aandacht.
<br/>
Onderwijskwaliteit voor alles

Het is niet eenvoudig goed onderwijs te realiseren. Het lerarentekort, ziekteverzuim, het imago van het leraarschap en problemen rond onderwijsvernieuwingen staan nadrukkelijk op de agenda. Maar intercultureel onderwijs, leerlingenbegeleiding en projecten die de sfeer en veiligheid op scholen vergroten, leveren een bijdrage aan die kwaliteitsverbetering. Ze moeten niet gezien worden als een extra taak, maar als een hulpmiddel. Wanneer je je prettig voelt op een school, ben je beter gemotiveerd, werk je beter met anderen samen en presteer je beter. Dat geldt voor leerlingen maar ook voor leraren, voor wie het leuker werken is met gemotiveerde leerlingen.

<br/>
<hr>
Intermezzo
School Zonder Racisme

Begin 1999 is een landelijk coördinator School Zonder Racisme (SZR) bij het LBR in dienst getreden. Het project School Zonder Racisme is bij het LBR ondergebracht om het project op bestaande SZR-scholen inhoudelijk een stevigere basis te geven en meer nieuwe scholen bij het project te betrekken. Het SZR-project is flexibel van opzet. Scholen hebben de vrijheid het project op eigen wijze vorm en inhoud te geven. De landelijke SZR-coördinator geeft daartoe tips, suggesties, ondersteuning en advies. Bij de uitvoering van het project wordt samengewerkt met vaste regionale en lokale partners, onder hen Antidiscriminatie Bureaus, regionale centra buitenlanders, centra voor ontwikkelingssamenwerking en schoolbegeleidingsdiensten.

De Europese Unie heeft subsidie verleend om de uitbreiding voor te bereiden van het project School Zonder Racisme naar Europees niveau. Als Europees Coördinator is Cristophe Callewaert aangesteld. Geschikte partners voor SZR-Europa worden gezocht. De huidige betrokken organisaties zijn School Zonder Racisme België, Cooperacion por la Paz uit Spanje en het LBR.

Een school kan School Zonder Racisme worden op initiatief van zowel leerlingen, docenten als de directie. Om SZR-school te worden moet minstens 70% van de schoolbevolking de SZR-verklaring onderschrijven en van een handtekening voorzien. De, in oktober 1999, verschenen SZR-informatieklapper bevat een stappenplan dat leerlingen en docenten helpt om van hun school een School Zonder Racisme te maken en draagvlak te vinden voor het project.

De SZR-methode geeft mede vorm aan een ontwikkelingsproces op weg naar een veilige, aantrekkelijke en kwalitatief hoogstaande school voor alle leerlingen en docenten.

In de klapper is tevens de vernieuwde tekst van de SZR-verklaring opgenomen. Deze verklaring wordt op de scholen besproken en kan desgewenst aangepast en aangevuld worden.

Op 1 januari 2000 waren er 82 SZR-scholen en hadden 32 belangstellende scholen de SZR-klapper aangevraagd.

Naast een stappenplan biedt de SZR-informatieklapper een uitgebreide bijlage met artikelen, lijsten met suggesties voor leer- en hulpmiddelen en activiteiten, en insteekhoezen met bruikbare informatieve folders van het LBR en van andere organisaties. De map werkt met een losbladig systeem, zodat regelmatig nieuw materiaal kan worden toegevoegd en verouderd materiaal kan worden verwijderd.

Honderdste klapper

Op dinsdag 30 november 1999 is in Zoetermeer op het ministerie van OC&W de honderdste SZR-informatieklapper overhandigd aan staatssecretaris mw. K. Adelmund. Bij de overhandiging waren ook drie leerlingen en een docent van de Hofstadmavo uit Den Haag aanwezig. Zij zijn leden van de werkgroep Permanent Multiculturele School die op hun school het project School Zonder Racisme inhoudelijk vorm geeft. Zij vertelden gemotiveerd over het belang van het SZR-project op hun school.

Publiciteit

De media zijn redelijk geïnteresseerd in het SZR-project. Dit bleek uit diverse artikelen in de pers en radio-interviews die plaats vonden, bijvoorbeeld in een artikel in Uitleg van 13 oktober 1999, een uitgave van het ministerie van OC&W.

Op de LBR-website is een SZR-katern geplaatst.

<hr>
<br/>
« Justitie en politie

p>. Arbeidsmarkt »