“Verzet? Waarom?” - Projectbericht 2010

„We komen niet zozeer om een verzoening, maar vooral om een brug te bouwen“, vertelt Jannis van Kersbergen.

Hij is een van 18 vrijwilligers van de Duitse vredesorganisatie ASF die hier in Nederland bezig zijn. Zo’n 160 vrijwilligers in totaal stuurt ASF sinds 1956 ieder jaar naar landen die bij de Tweede Wereldoorlog betrokken zijn geweest. Alle vrijwilligers werken een jaar bij verschillende organisaties, musea, ze werken met oude mensen, met gehandicapte mensen etc.

Gewoonlijk zijn de vrijwilligers druk met hun eigen werk bezig, maar sinds 5 jaar hebben we ook een gemeenschappelijke project: ‘Verzet, toen en nu’. Het programma voor het project en de coördinatie liggen in de handen van de vrijwilliger van Art.1, maar de uitvoering is onze verantwoordelijkheid. In 2 weken bezochten we in het kader van 4 & 5 mei negen verschillende scholen in Nederland om met de scholieren over verzet van toen maar vooral ook over het verzet van nu te praten, te discussiëren, meningen van anderen en onze mening te laten horen. We vertelden over ons werk bij de projecten, ASF en Duitsland.

Veel ideeën hebben de scholieren gehad over verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. ”Het is bekend waarom verzet toen van belang was, maar tegen wat en wie is verzet vandaag nodig?”, vroeg een leerling. Na het filmpje dat we tijdens de gastlessen hebben gebruikt werd dat duidelijk. Naast het verhaal over de ‘februaristaking’ laat de film situaties zien, die iedere dag gebeuren op school, op straat, op het werk. Mensen worden slecht en ongelijk behandeld en gediscrimineerd : “Oja, de situaties zijn wel bekend. Maar je denkt niet, dat als je er iets tegen doet, dat je dat ‘verzet’ noemt.”, was de reactie van een andere scholier. Het is een andere vorm van verzet, maar het is wel verzet en dat is nog steeds nodig.

Duidelijk wordt het, als de scholieren hun persoonlijke ervaringen vertellen. Scholieren worden gepest op school, jongens worden geweigerd bij een club op grond van hun afkomst etc. “Het is moeilijk om in een vervelende situatie goed te reageren”, zei een jongen aan het eind van één van de lessen, “maar ik denk dat deze les e*en kleine oefening was. De volgende keer, als ik in een vergelijkbare situatie ben, ga ik mij dit gesprek herinneren en misschien wel iets zeggen en de mensen helpen”. Dat was precies het doel dat we met de lessen wilden bereiken. *“Opkomen voor andere mensen, die het zelf niet kunnen. Daar hoeft het geen oorlog voor te zijn”, wordt in het filmpje gezegd, en dat is onze boodschap.

“Vinden jullie het belangrijk, dat Duitse vrijwilligers projecten zoals deze doen? Dat ze over verzet praten en contact met Nederlandse jongeren zoeken?”, vroeg een docent aan de scholieren aan het eind van de les. “Ik weet wel, dat jullie met de oorlog en met de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog niets te maken hebben, maar ik vind het heel belangrijk, dat de Duitsers dat doen en daardoor laten zien, dat ze nu anders zijn”, was het antwoord van een 15 jarig meisje. “De oorlog zit diep in de mensen”, zei een medewerker op het bureau eens tegen mij. Door zulke commentaren merkten de vrijwilligers dat dat klopt.

Heel geïnteresseerd waren de scholieren in persoonlijke verhalen van ons. Vragen hebben ze in het Duits voorbereid: “Gab es in Deutschland auch Widerstand gegen die Nazis” of ”Habt ihr euch schon mal für eine andere Person eingesetzt?”. De antwoorden op deze vragen laten indrukken bij de scholieren achter. De scholieren laten op hun beurt hun handdruk bij ons achter.

Eugen Weiss, ASF-vrijvilliger en coördinator van het project

Landelijk expertisecentrum van Art.1

Art.1 - voorkomt en bestrijdt discriminatie
Schaatsbaan 51 | 3013 AR Rotterdam
Postbus 19192 | 3001 BD Rotterdam
T: +31 (0) 10 – 201 02 01
F: +31 (0) 10 – 201 02 22
E: e.weiss@art1.nl | info@art1.nl
W: http://www.art1.nl