Discriminatie in het algemeen

Discriminatie is het ongelijk behandelen en achterstellen van mensen op basis van kenmerken die niet ter zaak doen, zoals huidskleur, sekse of religie. Als een meisje op straat wordt uitgescholden omdat zij een hoofddoekje draagt, is er sprake van discriminatie. Hetzelfde geldt wanneer een homostel door een camping geweigerd wordt, omdat het een 'familiecamping' is. Zo zijn er nog heel veel voorbeelden te noemen.

Discriminatie is in Nederland volgens de wet verboden. Dat is vastgelegd in artikel 1 van de Nederlandse grondwet. Dit grondwetsartikel vormt de basis voor verschillende wetten en regels waar alle Nederlanders zich aan moeten houden. De belangrijkste daarvan zijn de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) en verschillende artikelen in het Wetboek van Strafrecht.
In de AWGB staat dat iedereen gelijke kansen moet hebben op de arbeidsmarkt en op bepaalde diensten en producten. Het Wetboek van Strafrecht bepaalt onder meer dat je geen uitlatingen mag doen die discriminerend zijn, en ook niet mag aanzetten tot haat en discriminatie.

Deze zinsnede staat in de tekst van artikel 1 van de grondwet:

“Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.”

Hiermee wordt bedoeld dat discriminatie nooit is toegestaan, ongeacht de grond. De vijf gronden die in de grondwet genoemd worden, dienen slechts als voorbeeld. In de wet zijn, naast deze vijf, nog zeven discriminatiegronden vastgelegd: nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid, burgerlijke staat, handicap of chronische ziekte, leeftijd, arbeidsduur (fulltime en parttime) en soort contract (vast of tijdelijk). Er zijn nog meer gronden te bedenken waarop mensen gediscrimineerd kunnen worden, zoals lichaamslengte of uiterlijk. In de wet is daar nog niets over vastgelegd. Toch is het belangrijk om ook hier melding van te doen: als er veel meldingen binnenkomen, kan Art.1 hiermee aan de slag.

Wie al eens gediscrimineerd is geweest, weet hoe pijnlijk het kan zijn om afgewezen te worden om wie je bent, zonder dat verder wordt gekeken naar wat je doet of kunt. Mensen die worden gediscrimineerd, voelen zich in de hoek gezet en verliezen hun gevoel van waardigheid. Op het werk leidt discriminatie tot slechte prestaties, ziekteverzuim en uitval van personeel. De saamhorigheid in de buurt en de sfeer op school of op het werk wordt er door naar beneden gehaald. Discriminatie heeft niet alleen schadelijke gevolgen voor individuen, maar ook voor de samenleving als geheel.

In de wet zijn twaalf discriminatiegronden vastgelegd: ras, geslacht, hetero- of homoseksuele gerichtheid, politieke overtuiging, godsdienst, levensovertuiging, handicap of chronische ziekte, burgerlijke staat, leeftijd, nationaliteit, arbeidsduur (fulltime of parttime) en soort contract (vast of tijdelijk). Wanneer je gediscrimineerd of ongelijk behandeld wordt op een van deze gronden, kun je een beroep doen op de wet.

Alle antidiscriminatiebureaus en meldpunten verzamelen de klachten die bij hen worden ingediend in een gezamenlijk registratieprogramma. Ieder jaar maakt Art.1 hiervan een overzicht, de Kerncijfers. Deze cijfers geven aan hoeveel klachten over discriminatie zijn binnengekomen, niet hoeveel mensen zijn gediscrimineerd. Lang niet alle gevallen worden immers gemeld. De Kerncijfers voor de jaren 2004 tot en met 2009 kun je hier downloaden.

Ja, er zijn verschillende dagen die te maken hebben met (de bestrijding van) discriminatie, herdenkingsdagen en andere belangrijke data. Art.1 maakte een overzicht. Voor de overzicht, klick hier.